YIL: 2  /  SAYI: 24  /  Aralık-2008
Avrasya Yazarlar Birliği tarafından yayımlanmaktadır.

 

Muhtar Avezov ve Şekspir’in Eserlerindeki Benzerlik
Rauşan MUKAJANOVA
Aktaran: Kairiya Sarkanbayeva
 
Her ülkenin medeniyetinin değerini, manevi hayatının zenginliğini tanıtan aydınları, önemli şahsiyetleri vardır. Bu incelememizle
Kazak halkının büyük yazarı Muhtar Avezov’la dünya edebiyatının ünlü yazarı Şekspir’in eserleri arasındaki benzerlikleri ortaya koymaya çalıştık.

Muhtar Avezov Şekspir’in iki piyesini Kazakça’ya çevirip Kazak tiyatrolarında sahnelenmesıne ön ayak olmuştur. Onun dünyaca ünlü tiyatro yazarı Şekspir’in eserlerini Kazakça’ya tercüme etmesi doğaldır.
Şekspir’in eserleri sadece kendisi yaşadığı dönemde tanınmamış, dünyaca ün kazanıp gelecek nesle de güzel örnek olmuştur.

Rönesans döneminin klasik örneklerini gösteren Şekspir’in eserleri her zaman değerli, kıymetlidir. Kazak edebiyatında dram türünün gelişmesi için çok çaba sarf eden drama yazarı Muhtar Avezov, dünya edebiyatının klasik örneklerini kendi ana dilinde ortaya koyma amacını gerçekleştirmiştir. Tercüme dalının da gelişmesi için büyük emek veren yazar, dünya edebiyatının seçkin eserlerini Kazakça’ya tercüme etmiştir.

Şekspir, kendisi yaşadığı dönemin önemli olaylarını dikkatle izleyip, kendi izlenimlerini, görüşünü, tenkitlerini eserleri aracılığıyla bildirmiştir. Bununla birlikte eserlerinde halkının vardır. Henrih II, III, VII hakkındaki eserleriyle tarihe merakla bakar, “Hamlet ”, “Lir Kral ”, “Otello” gibi eserleriyle derin felsefî düşüncelerini açıkça göstermiştir.

Şekspir, sadece derin düşüncelerle dolu felsefî trajedi eserler yazmamıştır, onun değerli komedi eserleri de çoktur. Çok kısa zaman içerisinde elliye yakın dram eserini ortaya koymuştur. Muhtar Avezov de kısa hayatında otuz civarında piyes, libretto yazmıştır. O, Kazak sahne sanatının dünya dram klasikleri seviyesine ulaşmasını hayal etmiş, bu amacını gerçekleştirmek için çok çaba sarf etmiştir. Dram sanatının kurallarını, inceliklerini öğrenmek, sahne ustalığını geliştirmek amacıyla hayatının sonuna kadar bilimsel, eleştiri makaleleri yayımlamıştır.

Kazaklarda tiyatro sanatı yoktur fikrine Muhtar Avezov kendi görüşünü bildirmiştir. O, dünya edebiyatı ve sanatının seçkin örneklerini okuyarak, onların Kazak medeniyetinin, edebiyatının gelişmesi için etkisi olacağına inanmıştır. “Seçkin eserleri okuyup örnek almalıyız, ancak onları olduğu gibi kabullenmeyip, kendi varlıklarımıza göre değiştirip, kendi ülkemizin toprağının üstüne temelini yerleştirirsek bu sanat, hem milletin sanatı olur, hem de geleceğini geniş ufuğa sağlar. Tiyatro sanatına halkın geleneğinin, eski sanatının vereceği çoktur, ona halkın gelenek, göreneğini, eğlencesini, şarkı, türkü, ezgi, ırlarını eklemek gerekir. O zaman, bu sanat toplumca kolay anlaşılır ve kalıcı olur.” demiştir.

Muhtar Avezov ’un yukarda zikredilen makalesinde gelişmiş ülkelerin tiyatro sanatı örneklerinden “Kendi sanatımızı kalıplaştıracak toplumumuza uyacak kuralları, ölçüleri seçeceğiz. Sanatın ruhu ve vücudu olacak kurumların hepsini kendi toprağımızdan, kendi kanımızdan oluşturacak, sanata kendi şeklimizi vereceğiz ” demiştir...
...

»» Devamı Kardeş Kalemler 24. Sayı'da...