Ayvazullah Safari, 1969 yılının Nisan ayında Kaşkay konar göçerlerinin kışlağı kabul edilen Kır-Karzin şehrinin Hengam bölgesinde doğmuştur. Bölgedeki göçebe okullarından Keşküllü taifesine ait bir mektepte öğrenimi- ne başlar. Abu-Esker adındaki ortaokulunda eğitimini sürdürerek, son yılını Firuzabad şehri yakınındaki Caydeşt köyünde tamam- lar. 1982 yılında henüz 13 yaşındayken gönüllü olarak İran-Irak savaşına katılarak 1 yıl boyunca cephede savaşmıştır. Savaş sonrası Firuzabad Pedagoji Bölüm
Ayvazullah Safari, 1969 yılının Nisan ayında Kaşkay konar göçerlerinin kışlağı kabul edilen Kır-Karzin şehrinin Hengam bölgesinde doğmuştur. Bölgedeki göçebe okullarından Keşküllü taifesine ait bir mektepte öğrenimi- ne başlar. Abu-Esker adındaki ortaokulunda eğitimini sürdürerek, son yılını Firuzabad şehri yakınındaki Caydeşt köyünde tamam- lar. 1982 yılında henüz 13 yaşındayken gönüllü olarak İran-Irak savaşına katılarak 1 yıl boyunca cephede savaşmıştır. Savaş sonrası Firuzabad Pedagoji Bölümünde eğitim almış ve Sosyal Bilimler Ana Bilim dalında eğitimini tamamlamıştır. O yıllarda akademik yaşamı dışında siyasi ve edebî alanlarda da faaliyetlerde bulunmuş ve bu alanlarla ilgili de eğitimler alarak, araştırmalar yapmıştır. Kendisi, Muhammed Hüseyin Rükünzade Ademiyet tarafından kaleme alınan “Fars ve Cenge Beynelmilel” (Fars ve Dünya Savaşı) adlı ki- tap hakkında “bende olan savaşçı Türklük ruhunu diriltti” demiştir. Hakikaten de öyledir, bu kez silah, tüfek ve mermi değil, savaş ve cephe değil, hakikatin tüfeği kalemdir.
Tek başına engelleri aşıp, gerçekleri şovenizmin esaretinden kurtarıp ortaya çıkartır. Şair tarihî gerçekler ve hak mücadelesini yaz- maktan hiç vaz geçmemiştir. Şiirleri gerçeği, edebî gücü, felsefeyi içerir. İlk yazılı eseri de adından anlaşılacağı üzere sanatsal ve felsefi bir içerikte kaleme alınmıştır. “Ateşte Doğum” adlı kitabı Bahman Han Kaşkay ve dava arka- daşlarının zalim Şah rejimi tarafından işken- ce yapılarak idam edilişlerini konu eder.
Ayvazullah Safari, Esadullah Mardani gibi büyük dil bilimciler nezdinde kendi anadili olan Kaşkay Türkçesinde ders alarak, Türkçe şiir diyarına ilk adımını atmıştır. Bu diyarda hızla zirveye çıkmış, Kaşkayların durgun, bas- kılanmış şiir ve edebiyat âleminde büyük bir devrim yapmıştır.
Safari, İran’ın Güney ve merkezi bölgesinde gerek Kaşkay, gerekse diğer (Halaç, Bıçakçı) Türk boylarının şiirlerini geleneksel çizginin dışına yeni bir türle taşımış, müzik alanındaki değişime de yeni bir soluk katmıştır. Şair Kaş- kay Türkçesinin çağdaş akımlarından birine öncülük ederek ilklerden olmuştur. Safari sadece Kaşkay Türkçesinde geleneksel olarak kullanılan biçimlerde değil, şekil yönüyle yeni tarz şiirler icra ederek, böylece birçok şairin dikkatini bu yeni tarza çekebilmiş, onların da bu şiir türünü kullanmalarına katkı sağlamış- tır. Böylece genel tanımıyla “koşma” (Kaşkay Türkçesinde türden ziyade “şiir” anlamı taşır) adını esas alınarak iki yeni türün terminolojisi de Kaşkay şiirine şairimiz tarafından kazan- dırılmıştır. Bunlar; “yengi qoşma”1 ve “ağca qoşma2” diye adlandırılır. Kaşkay Türklerin- de 1996 yılından itibaren geniş yer bulan bu tarzın öncüsü Ayvazullah Safari olarak kabul edilir. Kaşkaylarda bu yeni türle kaleme alı- nan ilk eser Safari’nin “İl Paygamı3” adlı şiiridir. Üstat Şehriyar’ın “Sehendim” şiiriyle benzerlik gösteren bu şiir, “Sehendim” şiiri gibi Türk edebiyatının şaheserleri arasında kabul edilmesi gerektiği kanaatindeyiz.
Eserleri:
Anadilini bilmeyen, korumayan ve anadili uğ- runda çalışmayanın hayatını anlamsız gören Ayvazullah Safari Keşküllü, üstün bir zekâ ve azimle hizmet edilebilecek uzun ve dolam- baçlı bir yolculuğa adım atmıştır!
Şair Kaşkay şiirindeki tüm kaidelere, yapılara, hece, serbest ve aruz ölçülerine bilinçli bir şekilde meydan okur ve onları gerektiği en düzgün şekilde kullanır. Safari, sadece halkın itiraz ve isyan dili değil, onların sevda ve aşk- larının da sesi olmuştur. O, Kaşkay milletinin aynı zamanda gür sesidir. Milletinin çağrı- sıyla şehirden şehre, toplantıdan toplantıya,
oturumdan oturuma koşar, şiirlerini halkına seslendirirdi.
Ayvazullah Safari’nin başlıca eserleri şunlardır:
Basılmış eserler:
1. “Tevelüdi der Ateş-Macerayı Şekenceyı Bahaman Hanı Kaşkay ve Hemrezmaneş Tavesutı Rejimı Dojhımanı Şah” (Ateşte Doğum - Bahman Han Kaşkay ve Dava Arkadaşlarının Zalim Şah Rejimi Tarafın- dan İşkence ve İdamı), Kianneşr Yayınevi, Şiraz. (2004/1383).
2. “Sami Kalanterı Honermend-Negahi be Zendeganiyı Hac Musa Han Kaşkuli” (Sami Kelanteri Honermend - Hacı Musa- ha Han Keşküllünün Hayatına Bir Bakış), Kianneşr Yayınevi, Şiraz. (2010/1388).
3. “Yetim Yal” (Yetim Tepe), Hemara Yayınevi, Şiraz. (2010/1389).
4. “Divanı Şiiri Azamullah Amir Timur Gure- kan” (Emir Timur Köreken Divanı), Nameh Parsi Yayınevi, Şiraz. (2014/1393).
5. Mahiyi Nogreyi (Gümüş Balık), Yaşıl Alma Yayınevi, Şiraz. (2017/1396).
Basıma Hazırlanan Eserler:
• Şiir Dilinde Kur’an-ı Kerim
• Oğuz Türkleri
• Kaşkay’da Kadınların Rolü
• Halı Sözlüğü
SAMET MUGANLI
Devamını Oku
