Memmed İsmail'in (1939-2025) Aziz Ruhu Şad Olsun.
Dünya da gözəldi... Ömür də gözəl,
Sinəni göynədən eşq sarı simdi.
Arxadan gözünü bağlayan bir əl
Hərdən soruşardı: tap görüm kimdi...
Ad sayıb çəkdiyin çilələr hədər
Tapmadın! Boynunda babalı qaldı.
Çəkilib getmədi üzündən əllər
O vaxtdan gözləri qapalı qaldın...
Vaxtı da unudar baxtı unudan,
Baxdı oyaq qalan yatmaya bilər.
Hardan biləsiydin gözünü tutan,
Axırda sözünü tutmaya bilər...
İnsanı azdıran insan ağlıdı,
Nədən qaçılsa da, bəxtdən qaçılmaz.
Hər şeyin bir yerə başı bağlıdı
Dərddən bu dünyanın başı açılmaz...
Gələcək ölümmüş illərin ardı
Sirr dedin, sirrin də yeri bilindi.
Qolun bağlı olsa, kimsə açardı,
Bağlı gözlərini kim açsın indi?!
* * *
Qışın çiləsindən üzü yazaydın,
Nəydi uduzduğun, udduğun onda.
Əlinə keçmişdi...buraxmasaydın,
Bəxtin qollarıymış tutduğun onda...
Nağıl quyusunun görünməz dibi
Kəsilən kəndiri ölüm-itimdi.
Axırda, nə əl var, nə əl sahibi
Nədə ki üç kəlmə: – Tap görüm kimdi!
Ümid – korun-korun sönəcək ocaq,
İçində səssizcə inləyən uddu...
Bağlayan bağladı gözünü, ancaq
Qayıdıb açmağı çoxdan unutdu..
Gör harda fürsəti verdin əlindən
Gözünü bağlayan korun bəxtimi?
Sən xoşbəxt olmadın dərdin əlində,
Bax sənə dərd verən dərd, xoşbəxtdimi?
Heyif cavanlıq çağından
Ovçunun fikri ovladı
Nəyim varsa buxovladı
Arxama düşüb qovladı,
Mən qaçdıqca qabağından.
Bu yolda itsin, itməsin
Əkdi, ümidi bitməsin?
Nə söz qaldı eşitməsin
İşvəli yar dodağından.
Gözü dünyadan su içməz
Kəsən kəsməz, biçən biçməz.
Qocalığın sözü keçməz
Heyif cavanlıq çağından...
Canı canıma yer verə
Əsər etdi, əsər verə.
Bəlkə rüzgar xəbər verə
Yaxınından, uzağından.
Könül viranələr yurdu
Boş-boşuna xəyal qurdu
Nə olsun ki, bəxt umurdu
Qarlı qışın sazağından...
Bu dünyanın dərdi birsə, dərmanı da bir olmalı...
Biz evdə qalmışıq, dünya bayırda,
Yazın tüğyan edir çəmən-çayırda.
Ayır da, yaxşını pisdən, ayır da
Üzünə üz tutub ərk edənləri
Yolunu, izini tərk edənləri
Günah havasına bərk gedənləri
Beləmi sınağa çəkirsən, ey haqq?!
Məkkədən, qiblədən sənə sığındıq,
Ruh-ruh, bədən-bədən sənə sığındıq.
Lap elə heç nədən sənə sığındıq.
Niyyət edənləri, etməyənləri,
Camiyə, kilsəyə getməyənləri,
Əli ətəyinə yetməyənləri
Beləmi sınağa çəkirsən, ey haqq?!
Çəmbərə saldığın yerüstü nədi,
Şeytanlar varına varisdi nədi,
Bu gözəgörünməz virusdu, nədi? -
Nə sabahı bəlli, nə dünənləri
Görünməz etdinmi görünənləri
Varlıqdan yoxluğa bürünənləri,
Beləmi sınağa çəkirsən, ey haqq?
Nə bəlaydı birdən-birə,
bizi saldın ağzıbirə...
Açması insana yasaq
bu bir başqa sirr olmalı,
Dərgahında bir yer ayır
özün yaratdığın yerə,
Bu dünyanın dərdi birsə
dərmanı da bir olmalı...
Səksənində nə bu hallar...
Səksənində nə bu hallar? -
Dərd sevinci yıxmada.
Ürəyinə düşən xallar
Yanağına çıxmada.
Güzdən qışa, qışdan yaza
O çəkilməz acılar.
Qönçələrin dodağında
Çiçək kimi açılar.
Bir olsaydı nə vardı ki,
Yarımadın üçündən.
Sevgi adlı toxum əkdin,
Fitnə çıxdı içindən...
Oğul şəhid olar vətən yolunda
(Ölümsüz şəhidlərimizin xatirəsinə)
Açılan çiçəklər barında ölər,
Hörümçək hördüyü torunda ölər,
Alışan kösövlər qorunda ölər,
Ölsə, bal arısı balında ölər
Pərvanə işığın yolunda ölər, -
Oğul şəhid olar vətən yolunda.
Həyatın sonunda bir "və"si varsa,
Əvəz olunmazın əvəzi varsa,
Və... bəxtin şəhidlik zirvəsi varsa,
Oğul şəhid olar vətən yolunda...
Uca zirvə varsa, dağ var deməkdir,
Açılan gül varsa, bağ var deməkdir,
Əgər ölən varsa, sağ var deməkdir...
Oğul şəhid olar vətən yolunda...
Ana elə-belə oğul doğurmaz,
Qəhraman doğurar o, qul doğurmaz!
Övlada ananın bətni vətəndi,
Duyduğu laylanın mətni vətəndi...
Əgər o vətənin düşməni varsa,
Bir mənin yerinə beş məni varsa
Oğul şəhid olar vətən yolunda...
Özün keçir məmləkətim,
Ad günümü özün keçir
Arzularım güz xəzəli solub yerlə bir olursa,
Yerim qürbət,
Yaş da səksən bir olursa,
Biriləri keçirmirsə ad günümü,
Nə qədər ki haqq yanında sözün keçir,
Özün keçir, məmləkətim,
ad günümü özün keçir...
Nə yaxşı ki,
Qızıl qayan yaranışdan əngəl oldu
Qızıl medal həvəsimə.
Gümüş nəmər həsrətimə sipər çəkdi
Kəmər qayan...
Ürəyinə qurban olum;
Ürəyimdən nə keçirsə ürəyinə olar əyan.
Nə qədər ki haqq yanında sözün keçir
Ad günümü özün keçir, məmləkətim,
özün keçir...
Poz oynanan oyunları,
Örüşünə yaxın qoyma ikayaqlı qoyunları...
Bu dünyanın bir ucundan bir ucuna
Cığırını çəkib-çəkib yol eylədim,
Getdim düzlük orucuna,
Haqq sözünü bostan əkib, bol eylədim...
Mən də sənin oğlun idim bir zamanlar,
Mən də sənin oğlun idim
Görən gözün, bəlkə kəsən ağlın idim...
Haqsızların meydanında
Özü, sözü haqlın idim.
Ürəyimin son təsəlli, güman yeri,
Kimim var ki səndən qeyri...
Nə qədər ki, haqq yanında sözün keçir,
Özün keçir, məmləkətim,
ad günümü özün keçir...
Gələ bilmərəm...
Gəl deyir həsrətdən yüksələn haray,
Neçə dost-aşina, gələ bilmərəm.
Yüz tanrıtanımaz, yüz qəlbi qara
Fikrindən daşına, gələ bilmərəm.
Qürbət yağmurları ölü yağırsa,
Həsrət fikirlərin yolu yağırsa.
Və dolu yağırsa qış buludları
Mən boşu-boşuna gələ bilmərəm.
Yaşamaq olurmuş bunun harası? -
İnsan özü boyda dərd füqarası.
Yox daha Adəmlə Həvva arası
Ömür savaşına gələ bilmərəm.
Nə göy cazibəsi, nə yer çəkimi,
Kimi qınayasan yad isə, kimi?..
Qəfil fikir kimi, hadisə kimi
Kimsənin başına gələ bilmərəm.
Gəzmə, hər kilidə tapılmaz açar,
Ölümdən qaçanlar ölümə qaçar.
Səksənin əlində qaldımsa naçar
Sevənlər yaşına gələ bilmərəm...
Əgər açıldısa sevgidə sirr yox,
Bir dəfə açılar, ikidəbir yox,
Hayandan gəlim ki, gəlməyə yer yox,
Mən sənin xoşuna gələ bilmərəm...
Özün açılasan özün içindən
Bildim dediyindən bilməcə çıxar
Hər günün sonundan bir gecə çıxar; -
Qranit qayadan su necə çıxar;
İşıq necə çıxar gözün içindən.
Görünən gerçəklər - görünməz haqdan,
Çıx görüm dünyaya çıxdığın çağdan;
Toxum necə çıxar qara torpaqdan,
Məna necə çıxır sözün içindən?
Bu dünya dediyin qaramı, ağmı,
Fikrində tutduğun bir ayrı çağmı?
İçində alışan odun ocaqmı,
Dərddimi küllənən közün içindən?
Yenə bu dünyadan əvvəl söz ola,
Kəsən ağıl ola, görən göz ola.
Bir ana, bir ata özbəöz ola
Özün açılasan özün içindən.
Doxsan yox, səksənə çatmazdı bəlkə
Dünən bayatıymış, sabah tapmaca,
Bu gün tərəddüddən çaşıb deyinir.
Gününü gəzməklə keçirir qoca,
Heç özü də bilmir nə gəzdiyini.
Bu sirri soruşasan hansı alimdən
Durub deməzmi ki, açılan solar.
Yolunu gözləyən qəfil ölümdən
Qorxmasan nə olar, qorxsan nə olar?
Nə deyir ruhuna bu ögey bədən? -
Bacarsan səksəni doxsana yetir.
Dəyib budağından düşən meyvədən
Axtarsan yerin də zəhləsi gedir.
Demək ki, bu imiş əvvəlin sonu,
Kiminlə istəsən mərcə gir daha.
Bir vaxt göy çəkərdi təzə ruhunu
Köhnə ətəyindən yer çəkir daha.
Dünən bayatıymış, sabah tapmaca,
Bu gün tərəddüddən çaşıb deyinir.
Gününü gəzməklə keçirir qoca,
Heç özü də bilmir nə gəzdiyini.
Səndən sonra...
Sən getdin, gedəli varikən yoxum
Pərişan ömrümdü, qarışan yuxum.
Vücudum torpaqdı, ürəyim toxum
Bəlkə də göyərdi, ək, səndən sonra.
Sənsiz sevincim heç, qəmim qəm olmaz,
Qəlbi daş olanın gözü nəm olmaz.
Yığıb toplasam da fikrim cəm olmaz.
Cəmə çevrilərmi tək, səndən sonra?
Üç-beş misra imiş ömrün mirası,
Könül fəryadıymış gözün qorası.
Yox ki bu dünyanın səndən sonrası,
Ölüm deyilənlər yey, səndən sonra.
Dalana dirənən ömür mənzilim,
Bu bəxti vaxt silsin, yoxsa mən silim?
Adını çəkməyə çəkinən dilim
Bircə söz söyləyər hey, səndən sonra...
Bəlkə xeyirdə şər, şərdə xeyirdin,
Hələ yazılmamış sirli şeirdin.
Ağzımı açdımmı sonra deyirdin,
Varmı bir sonrası səksəndən sonra?
Çanaqqala
Dənizə açılar caddələri,
boğaza can atar sokakları,
İnsanları meydanlarda qarışqa misalı,
Qayırqayır qaynaşar;
İşləri başdan aşar.
Baxsan,
Kasıbın dostu
qışı da yazdı.
Bir tərəfi Qaz dağları, Troya,
O biri tərəfi Asosdu...
Boğazını çəksə də xeyri yox,
Düşmənlərə keçid verməz boğazı
Bir ətəyi Avropa, o biri yaxası Asyada...
Bir az o tərəfində rum başlayır
Uc Rum - ucrumdu,
Qəriblərə uçurumdu...
Yazdan qışa uzandıqca uzanar payızı
Qönçələri gül açar qumru səsinə
Sərgərdən xəyalın ilişib qalar
Əyri yollarının hər köşəsinə
Qışı gəlsə, bir-iki günlüyə gələr
Ocağın əvvəlində.
Ya da şubatın başında...
25 ildir ürəyim əlində...
Dözdü hər şıltağıma
Doğmalığın bir beləsi?
Yaxıb gedən gün kimi
Hər şey qaldı geridə...
Söndürüb işığını
Dəniz fənərləri də...
Payızları rəssamı Allah olan
Gözəlliklər sarayı
Yolunu azıb qalan
Gəmilərin harayı...
Anamı əvəz etdi desəm çıxmaz yalanım
Gül qoxulu baharı,
kömür qoxulu qışı
Çillənin ortasında
Göy gurultulu yağışı
Yadımdan çıxmaz heç vaxt,
Çıxmaz Çanaqqalanın...
