Samet Azap: Sevgili Bayciyev, iyi bir eğitim aldığınız herkes tarafından biliniyor. Sizce eğitim hayatınızın, edebi hayatınıza katkıları nelerdir?
Mar Bayciyev: Bence edebiyat dünyasında kalıcı olmak isteyen insanlar, birçok alanda da bilgi sahibi olma zorunluluğunu idrak etmelidir. Yazar, hem Kur’an-ı Kerim’den hem de İncil’den haberdar olmalı ki dinin, insan karakterini oluşturan ve onu terbiye eden yönünü anlayabilsin. Ayrıca iyi bir tarih bilgisi de yazarlık açısından mühim bir noktadır. Yazık ki çocukluğum II. Dünya Savaşı’na denk geldi. Bir köy çocuğu olarak da Kırgız Köy hayatını yakından izledim. Bu sebepten Kırgız insanının karakterini de iyi bilirim.
S.A: Rus ve Avrupa edebiyatında sevdiğiniz, etkilendiğiniz yahut eserleri üzerinde araştırma yaptığınız yazarlar var mıdır?
M.B: Rus edebiyatından Tolstoy’un, Puşkin’in, Lermontov’un eserlerini severim. Bir tiyatro yazarı olarak Çehov’un eserlerini çok kıymetli bulurum. Avrupa’dan Ernest Hemingway, John Reed ve Goethe’nin eserleri üzerinde incelemelerim var. Yazar elbette ki, Dünya edebiyatını takip etmeli ve öğrenmelidir ancak asıl mühim olan tüm bunlar ışığında kendi edebi dünyasını oluşturmasıdır.
S.A: Manas Destanı’nın nesir olarak yayınlanması hakkındaki düşünceleriniz nedir?
M.B: Ben Sagımbay Orozbak Uulu’nun varyantını daha çok beğeniyorum. Çünkü onda Almanbet’in karakteri daha gerçekçidir. Diğerlerinde ise Almanbet’i gerçekçi olmayan bir şekilde ifade ederler. Hatta Almanbet’in Çin’den geldiği ve Manas’a arkadaş olduğu anlatılır ki bu oldukça saçma bir epizottur. Manas Destanını, Sayakbay Karalayev ve Sagımbay Orozbakov’unun eserlerinde incelemek lazım. Ancak o vakit destanda asıl konunun ne olduğu anlaşılabilir.
S.A: Tölögön Kasımbekov hakkında ne söylersiniz?
M.B: Kasımbekov ile oldukça yakındık. Hatta Moskova’da birlikte okuduk. Kasımbekov, Kırgızistan’ın güneyindendir. Bu sebeple romanlarında Kırgız halkının yakından tanıdığı Kurmancan Datka, ve oğlu Kamçıbek’i kahraman ilan etmiştir. Fakat gerçek tam olarak böyle değildir ve o bunu bildiği halde farklı yansıtmıştır. Kurmancan Datka’nın oğlunun, bir kahraman olarak, Ruslar tarafından öldürüldüğünü yazar. Neden öldürüldüğüne dair anlattıkları ise asla tarafsız değildir. Ben bunun yanlış bir tutum olduğunu düşünüyorum.
Bence Rus Generaleri, Kurmancan Datka’yı kahramanlığı için ödüllendirmemişlerdir. O dönemler, Rusların bütün hareketleri siyasi olmakla birlikte bizlere karşı güttükleri politikalar da ortadadır. Bunların abartılmasını ve değiştirilmesini doğru bulmuyorum. Fakat bir iş arkadaşı olarak Kasımbekov’un hayatı ve eserleriyle yakından ilgilenir ve saygı duyarım.
