Doğumunun 100. yıl dönümünde UNESKO tarafından bütün dünyaca anılan Platon Alekseeviç Oyunskiy (Sleptsov), 29 Ekim 1893 tarihinde Yakutistan’ın Tatta bölgesinde (Tatta Reyonunda) doğdu. Bu bölge, eskiden beri Saka halk şiirinin ve kültürünün beşiği olarak bilinmektedir. Saka edebiyatının klasik yazarlarından A. E. Kulakovskiy (Öksökülek Ölöksöy), A. İ. Sofranov (Alampa) ve N. D. Neustroev gibi ilim ve sanat adamları da burada doğmuşlardır. Tatta’da Sakaların dili, folkloru, dini ve kültürü üzerinde araştırma yapan E. Pvkarskiy, V. M. İonov, V. F. Troşanskiy gibi bilim adamları 1917 devriminden önce burada çalışmalar yaptılar.
Oyunskiy’nin annesi de Saka folklorunu iyi biliyordu. Bu bakımdan genç Platon’un yetişmesinde annesinin büyük rolü olmuştur. Ploton, çocuk yaşlarındayken efsaneleri, masalları, şarkıları, Sakaların millî destanı Olonho’yu iyice öğrenmiştir. Zengin aileler Platon’u evlerine çağırıp uzun kış gecelerinde ona efsaneler, masallar, destanlar anlattırıyor; şarkılar söylettiriyorlardı.
Oyunskiy, o zor şartları içinde hayatta kalmayı başaran dokuz kardeşten en küçüğüdür. Annesi ve babası okuryazarlığı olmayan yoksul insanlardı. Onun için çocukları, küçük yaşlardan itibaren varlıklı ailelerin işlerinde çalışmak zorundaydı.
Platon, ancak on dört yaşına geldiğinde köylerindeki ilkokula kaydolabilmiştir. Boş zamanlarında yine Olonko destanını anlatarak ekmek parasını kazanıyordu. İlkokulu bitirdikten sonra Yakuts şehrindeki dört sınıflı liseye kaydoldu ve 1914 yılında oradan mezun oldu.
Oyunskiy, Çarlığın baskı ve zulmünden yılmış olan Yakutistan’da 1917 Şubatından itibaren devrim hareketlerine fiilen katılmış, köylülere, okur yazar olmayan Saka halkına yeni rejimin bir kurtuluş olacağını anlatmıştır.
1917 yılında Tomsk’taki öğretmen okuluna kaydolan şair, burada da devrimin yayılması için yapılan çalışmalara devam etmiştir.
300 yıl boyunca Çarlığın sömürgesi olan Yakutistan, 1922 yılında Saka Özerk Cumhuriyeti haline gelmiştir. P. A. Oyunskiy bu yeni dönemde Sovnarkom’un başkanlığını ve 1923 yılında Saka Cumhuriyetinin Yürütme Kurulu Başkanlığını yapmıştır.
Yakutistan’da millî kültürün gelişmesi için önemli çalışmalar yapan Oyunskiy, 1928 yılından itibaren Eğitim ve Sağlık Kurumu başkanlığını yapmış ve daha sonra Yakudizdat adlı yayınevinin başkanlığına getirilmiştir.
Bütün gücüyle genç Saha Cumhuriyetinin bilim ve sanat alanında gelişmesi için çalışan Yazar, 1926 yılında millî alfabe komitesini yönetmiş ve “ Saka Keskile” adlı kurumun başkanlığını yapmıştır. 1931-1935 yılları arasında Moskova’daki Milletler Enstitüsünde master öğrenimini tamamlayan şair, 1935’ te Sakalar’ın ilk dil bilimcisi olarak diplomasını almıştır.
1935 yılında Oyunskiy’nin girişimiyle Yakutsk’ ta, Yakut Dili ve Kültürü Enstitüsü açıldı. (şimdiki Dil Edebiyat ve Tarih Enstitüsü) ve Oyunskiy bu enstitünün ilk müdürü oldu. Saka dilini, tarihini ve edebiyatını öğretmek ve bu alanda öğretmenler yetiştirmek için büyük çaba sarf etti.
Oyunskiy bundan sonra da Saka dilinin terminolojisi ve yazım sorunlarıyla ilgili bilimsel çalışmalar yaptı. 1935’te yayımlanan Rusça-Türkçe İmla Sözlüğü bu alandaki önemli çalışmalarındandır. Bu sözlükte “Saka Dili ve Gelişme Yolları” başlıklı geniş bir önsöz bulunmaktadır. 1927’ de yazdığı “Saka Destanı (Olonho), Konusu ve Muhtevası” adlı yazısı milli Saka Destanı ile ilgili ilk bilimsel araştırmadır. “Saka Şiirinin Teorisi Hakkında” başlıklı makalesi ile (1928) çağdaş Saka şiirinin gelişmesine önemli bir katkıda bulunmuştur.
Oyuskiy başka milletlerin en büyük yazarlarının eserlerini Sakaca’ ya tercüme etmiştir: A.S. Puşkin’ in “Bulutlar”, “Hançer”, “Peygamber”, adlı şiirlerini, “Boris Godinov” adlı eserinden bazı parçaları, Krilov’ un, Jukovsky’ nin, Gorki’ nin Goethe’nin, Petöfi’nin eserlerini Saka diline çevirmiştir.
Yakutistan Yazarlar Birliğinin yönetim kurulunun ilk başkanı olan Platon Alekseeviç, Saka edebiyatının gelişmesinde büyük katkı sağlamıştır.
P.A. Oyunskiy’ nin ilk edebi denemesini lisede okuduğu sıralarda yaptığı bilinmektedir. 1916 ylında N. D. Neustroev ile birlikte, N. V. Gogol’ ün “Müfettiş” adlı komedisini Sakaca’ ya tercüme etti.
İlk büyük eseri olan “İşçinin Şarkısı” nı 1917’ de yazmıştır. 1920’ li yılarda herkes tarafından tanınan ve sevilen bir yazar olmuştur.
Oyunskiy, öncelikle devrim, yeni hayat ve özgürlük şairidir. Bu konuda; “Hepsi Bir mi?” (1919), “Hürriyet Şarkısı” (1922), “Önderin Öldüğü Gün” (1924), “Demir At” (1926), “İktidarı Sovyet’e” (1927), “Kartalın Vasiyeti” (1929), “Karaças” (1936), adlı şiirleri önemli eserlerindendir.
Yazarın 1925 yılında yazdığı “Kızıl Şaman” adlı poetik dramında eski yaşama karşı savaşan Kızıl Şaman adlı kahraman. Çalışkan halkın savunucusu olmuş ve insanlığın aydınlık geleceğini görebilmiştir. Eski halk efsanelerine dayanılarak yazılan bu dramın gerçek kahramanları, efsanelerdeki gerçek üstü kişiler ile birlikte yaşamışlardır. Yazarın eserleri arasında özel bir yeri olan bu eser, defalarca sahnelenmiştir.
Platon Alekseeviç’ in sevgiyi, sadakati ve vatan sevgisini anlatan çok güzel şiirleri vardır. Bunlar asında “Dostum Süöküççe’ ye” (1925). “Güneşin Büyük Sevinci” (1926), “Annem Cebcekiey’in Mezarında” (1937), “Tarla Kuşunun Şarkısı” (1926) gibi lirik şiirler çok önemlidir.
“Kırım” (1929), “Küstümotu” (1923), “Deniz” (1924), “Deniz Sevgisi” (1924), “Elveda” (1925) adlı şiirlerinde ise güneşli Kırım’ ı ve onun doğal güzelliklerini anlatmıştır.
Oyunskiy bir yergi yazarı olarak da başarılıdır. Bu tür eserlerinde devrimden önceki yaşamın kalıntılarını, cehaleti, dar görüşlülüğü ince bir alayla eleştirmiştir.
Halk folklorünü ve özellikle Olonho’yu iyi bilen Oyunskiy, onu çok iyi incelemiş, dolayısıyla “Engel Tanımaz Nyurgun Bootur” adlı, 36 bin satırlık büyük Olonko destanını yazmıştır. Bu Olonko destanı bütün Saka halkının gururudur. Bu eser Rusça, Fransızca vb. dillere tercüme edilmiştir.
Platon Alekseeviç, Saka edebi dilini zenginleştirmiş, söz dağarcığını genişletmiş, eski sözleri yeni anlamlarda kullanarak yeni terimler yaratmıştır. Onun büyük bir yararı, Saka şiirine sillabik adlı yeni hece sistemini getirmesidir.
Yazarın birçok hikâyesi folklor konularına ve motiflerine dayanılarak yazılmıştır: “Tabakçının Düşü” (1926), “ Balık Tutan Çocuk”, “Ulu Kudansa” (1929), “Ülkenin Oğlu Dorogunov Nukulay” (1936), “Makedonyalı İskender” (1935), “Bilge Solomon” vb.
Devrim ve onun getirdiği yeni yaşam hakkında “Deli Nyukus” adlı hikâye (1923). “Yürek” (1937), “Yosunlardan Kaçış” (1930), adlı hikâyeleri yazmıştır.
Dramlarının arasında “Çarın Kararnamesi” (1934), “Bolşevik” (1926), “Tuyarıma-Kuo”, “Kızıl Şaman” (1925), “Çocuğa İstemiş” (1923) adlı oyunları belirtmek mümkündür.
Platon Alekseeviç, mesleğinin en verimli döneminde 1938 yılında haksız yere suçlanarak hapsedilmiş ve orada pek çok eziyet ve ıstırap çekmiş ve 31 Ekim 1939’ da Yakutsk hapishanesinde öldürülmüştür.
Gömüldüğü yer bilinmemektedir.
Platon Alekseeviç, bütün hayatını halkına adamış bir yazardır.
Yirmi yıl boyunca yalnız kitaplarının okunması değil, onun adının anılması bile yasaklanmıştı. Ailesi, eşi ve çocukları çok hakir görüldüler. Ancak 1956’dan sonra yeniden gündeme geldi.
Şimdi Yakutistan’da Oyunskiy’ nin adının verildiği tiyatrolar, müzeler, okullar, sokaklar vb. vardır. Onun doğum gününü bütün Yakutistan’da büyük bir coşkuyla kutlanmaktadır. Rusya’nın başkenti Moskova’ da ve başka kardeş ülkelerde, UNESCO’nun düzenlemesiyle bütün dünyaya tanıtılmıştır.
