Cenadriye, Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’a 30-40 km uzaklıktaki bir köyün adı. Festival o köye yakın, geniş bir alanda yapıldığı için ismini oradan almış. Bu festivali başlatan ve üzerinde önemle duran şimdiki Suudi Arabistan Kralı Hadimu’l-haremeyn eş-Şerifeyn Kral Abdullah b. Abdulaziz al-Suud. Bu festivali kral veliaht iken yani 25 yıl önce başlatmış. Başlangıçta mahallî, daha sonra bölgesel, sonraları da Suudi Arabistan’ın tüm bölgelerinin temsil edildiği bir festival haline geldi. Üç yıldan beri de şeref konuğu olarak yabancı bir ülke davet ediliyor. İlk şeref konuğu olarak 23. Cenadriye Festivali’ne Türkiye davet edildi. 24. Cenadriye Festivali’ne Rusya, 25. Cenadriye Festivali’ne ise yani bu yıl Fransa davet edildi. Davet edilen ülkeler burada kendi kültürlerini¸ hayat tarzlarını tanıtma fırsatı buluyor. Şeref konuğu ülkeler burada büyük ilgi görüyor. Avrasya Yazarlar Birliği olarak Suudi Arabistan Millî Eserler ve Kültürel Festivali’ne davet edilmemizden başlayarak 8 günlük gözlemlerimi, orada yapılan faaliyetleri anlatmak istiyorum.
Bu yıl 25.si yapılan Suudi Arabistan Cenadriye Festivali’ne Avrasya Yazarlar Birliği adına, AYB Başkanı Dr. Yakup Deliömeroğlu ve bendeniz Dr. Halil Özcan davet edildik. Davetiyemiz festivalin başlamasından kısa süre önce ulaştığı için Dr. Yakup Deliömeroğlu 21 Mart Nevruz Kutlamaları programı sebebiyle bu festivale katılamadılar; ancak ben oralara sık sık gittiğim için fazla hazırlık yapmadan 15 Mart 2010’da gece saat 22.30’da Riyad’a uçtum. Bizi, Kral Halid Havaalanı’nda sıcak bir karşılama töreni bekliyordu. Gelen misafirlere ilk olarak Arap kahvesi ikram edildi; biz kahvemizi içerken yetkililer gümrük işlemlerimizi bitirdiler. Hemen, kalacağımız Marriot Otel’e doğru hareket ettik. Lobide gelen misafirlerle tanışma ve sohbet etme fırsatı bulduk. Ev sahibinin samimi tavırları ve cömert misafirperverliği anlatılamaz. İkinci gün Millî Muhafızlar Genel Başkanı Emir Mut’ib b. Abdullah b. Abdulaziz bize hoşgeldiniz demek için kaldığımız otelde biz misafirleri ziyaret etti. Festivalin iyi geçeceği ilk günden belliydi; çünkü her şey düşünülmüş, iyi çalışılmış ve hiçbir şeyden kaçınılmamıştı. Bu durum da dikkatlerden kaçmıyordu.
Bu yıl festivalin sloganı Kral Abdullah’ın önderliğinde “Halklar ve Dinlerarası Diyalog ve Diğer Halkları Kabullenme” idi. Bu konu, konferans ve seminerlerle iyi şekilde işlendi. Festivalin açılışı 17 Mart’ta, saat 17.00’de deve yarışıyla Kral Abdullah’ın gözetiminde başladı. Günün akşamıysa muhteşem bir müzik eşliğinde devam etti. 18 Mart’ta kültürel etkinlikler programı “Kral Abdullah’ın Diyalog, Barış ve Diğer Halkları Kabullenme Konusuna Bakışı” adlı sempozyumla başladı. Emir Mut’ib b. Abdullah b. Abdulaziz, misafirlere Kral Abdullah’ın teşrifleriyle akşam yemeği verdi.
19 Mart Cuma günü Cenadriye Köyü’ne serbest bir gezi düzenlendi. Cenadriye Festivalini, genel olarak Suudi Arabistan’ın geçmişini günümüze bağlayan¸ bugünlere nereden geldiğini gösteren bir festival olarak tarif edebiliriz. Yani, Cenadriye’yi gezen bir kişi Suudi Arabistan’ın tüm bölgelerini kültürüyle, mimarisiyle, tarihî gelişmeleriyle rahatlıkla tanıyabilir. Her bölge veya şehir; hatta her kabile kendi kültürünü¸ atasözlerini, mimarisini fotoğraflarla; kapı ve pencereler üzerindeki süsleme sanatları ve nakışlarını, duvarlara işledikleri dekorlarını, el sanatlarını, kadın ve erkek giysilerini, gelin ve damat giysilerini, kullandıkları ev eşyalarını ve gereçleri, yemek kültürünü, eski oyun¸ örf ve âdetlerini daha iyi sergilemek için çok tatlı bir rekabetin olduğunu fark ettim. Bu rekabet herkesin kendi işini, üstlenmiş olduğu vazifeyi ciddî şekilde yapmayı sağlıyordu. Malezya Başbakanı, Bahreyn Kralı¸ Fransa Eski Dışişleri Bakanı, Bangladeş Eski Ekonomi Bakanı¸ Suudi Arabistan Enformasyon ve Kültür Bakanı¸ eski bakanlar¸ büyükelçiler, Arap aleminin yazarlar birliklerinin başkanları¸ gazeteciler, televizyon yapımcıları¸ eski rektörler, öğretim üyeleri başlıca davetlilerdi. Burada en çok Hicaz bölgesi bölümü ilgi çekiyordu. Cenadriye’de her bölgeye bir yer ayrılmış ve o bölge için bir köy kurulmuş. O köyde¸ o bölgeyle ilgili geçmişte ve halihazırda devam eden ya da geçmişte yaşamış el sanatları kültürleri ve tarihî eserlerin hepsini orada görmek mümkündü. Gezi bittikten sonra akşam yemeği yendi. Sonra “Halklararası ve Kültürlerarası Diyalog ve Halkların Bir Arada Yaşaması İçin İnsanlığın Ortak Değerleri” adlı bir oturum yapıldı.
20 Mart günü Kral Abdullah sarayda misafirleri kabul ederek bizlere yemek verdi. Kral Abdullah ile sohbet etme fırsatı bulduk. Akşamsa Fransa Eski Dışişleri Bakanı “Suudi Arabistan’ın ve Fransa’nın Yeni Dünya Düzenindeki Rolü” adlı bir konferans verdi. 21 Mart’ta Riyad Valisi Emir Selman b. Abdulaziz al-Suud’un tertip ettiği akşam yemeğine beş misafir katıldık. Yemekte samimi bir sohbet havası vardı. Sohbet esnasında kültürlerden, yemeklerden bahsedildi. Türk mutfağının çok zengin olduğu, bizlere takdim edilen yemeklerin çoğunun Türk yemeklerine benzediği söylendi. O sırada Lübnanlı televizyon yapımcısı Corc, Türkler’in 400 yıl kendilerine hükmettiğini, dolayısıyla Türk yemeklerinden ve kültüründen etkilendiklerini söyledi. Ben de Türklerin ne sömürgeci ne işgalci olduklarını ne de Lübnan’a hükmettiğini ifade ettim. Türkler’in buralara ve idareleri altında bulunan bütün topraklara, halklara hizmet ettiğini söyledim. Lübnanlı arakadaşımızla koyu bir sohbete giriştik. Riyad Valisi Emir Selman b. Abdulaziz al-Suud da söz alarak gerçekte Türk idaresine sömürgeci ya da işgalci denemeyeceğini söyledi. Sebebinin de İslam halifeliği olduğunu, halifeleğin de bütün halklara hizmet ettiğini söleyerek tarihi bilgiler verdi. Bazı Osmanlı idarecilerinin kusurları olsa da İslam âlemini 400 yıl idare ettiğini söyledi. Daha önce her yerde Türk sömürgeciliği veya Türk işgali gibi tabirlerle çok karşılaşırdım; ancak şimdi kültürlü ve bilinçli insanların bunun bir sömürü ya da işgal olmadığını kendi yazılarında ve basınlarında işlemeye başladılar. Bugünlerde buralarda çok güzel bir hava yakalanmış, Türkiye’nin bunu çok iyi değerlendirmesi gerekiyor.
Kültürel etkinlikler, ikinci gün akşam Bangladeş’in eski Ekonomi Bakanı Prof. Dr. Muhammed Yunus’un “Fakirlikle Mücadeledeki Tecrübem” adlı bir konferansıyla devam etti. Daha sonra şiir dinletisi düzenlendi. 22 Mart’ta “Selefilik Anlayışı Evreleri ve Değişimi” adlı iki oturumlu bir sempozyum yapıldı. Kur’an ve Sünnet alanlarında birçok yarışmanın finalleri yapıldı. “Çağdaş Fransız Düşünürlerin Gözüyle Fransa ve İslam” adlı sempozyum yapıldı. Bu sempozyuma Fransız konuşmacılar katıldı.
“Küresel Ekonomik Kriz ve Yerli Ekonomiler” adlı sempozyum düzenlendi. Malezya Devlet Başkanı “Millî Gelişmeyle İlgili Görüş ve Tecrübe” adlı bir konferans verdi. Yine aynı gün “Halklararası Diyalog ve Barışın Engelleri, İslami Arap ve Batılı Bakış” adlı sempozyum düzenlendi. “Suudi Rivayet¸ Okuma ve Yakınlaşma” adlı konferans düzenlendi. “Elektronik Basın ve Yeni Neslin Sorunları” adlı seminer düzenlendi. “Küresel Ekonomik Krize İslami Çözüm” adlı sempozyum yapıldı. “Dünya Vicdanında KUDÜS (Hak, Tarih ve Barış)” adlı oturum bir düzenlendi. Bu oturumun ardından “Arap Âleminde Bağımsızlık ve Sorumluluk Arasında Siyasî Basın” adlı sempozyum düzenlendi.
Burada çok zengin bir faaliyete, programlara şahit olduk. Mısır, Sudan, Ürdün, Filistin, Lübnan, Süriye, Irak, Cezayir, Tunus, Libya, Fas, Moritanya, Senegal, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Kuveyt, Umman, Katar, Yemen, Endonezya, Pakistan, Bangladeş, Singapur, Malezya, Çin, Hindistan, Rusya, Portekiz, Fransa, İsviçre, Türkiye, İngiltere, Polonya, Romanya, Almanya, Hollanda, ABD, Kanada ve Suudi Arabistan’dan yani 41 ülkeden misafir davet edildiğini gördük. Her ülkeden iki üç veya daha fazla davetli katılmıştı. Ayrıca bu festivalde en göze çarpan etkinlikler halk pazarları ve panayırlardı. Her bölgenin valiliğinin kendi bölgesiyle ilgili panayırlar kurduğunu gördük.
Bakanlıklar¸ devlet daireleri ve özel sektör tarafından hazırlanan ziraat, ekim biçim aletleri, hasat, harmanlama, çift sürme, at çiftliği, gençliği koruma başkanlığının halk oyunları gösterileri, bölgesel halk şiirleri, halk sanatları, klasik Kur’an okulları örnekleri, bakanlıklar ve özel kuruluşlar tarafından sergilenen millî eserler, kütüphaneler, yayınevleri, özel kitapevleri ve resmî yayınevleri tarafından kurulan kitap fuarı, Fransa devlet fuarı, özel şahıslar, resmi kuruluşlar ve valilikler tarafından kurulan resim sergileri ve çocuk ressamların resimleri, Kral Abdulaziz Kütüphanesi’nin sergisi, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından sergilenen çeşitli sergiler, Ulaştırma Bakanlığı, Ticaret ve Sanayi Odası, Merkez Bankası, Sosoyal Sigortalar Kurumu, Cami İmar Komisyonu, Suudi Arabistan Postanesi, Adalet Bakanlığı ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından düzenlenen resmî bina maketleri sergisi, özel sektör tarafından düzenlenen özel sergiler, Sosyal İşler Bakanlığı tarafından düzenlenen spor müsabakaları, oyunlar ve engelliler yarışı, kadınlar tarafından düzenlenen etkinlikler, el sanatları ve yöresel yemekler sergileri, Millî Muhafızlar Birliği Atçılık Kulübü’nün at yarış ve gösterileri festivale katılanlara unutmayacakları bir şölen yaşattılar.
Genel olarak festival Suudi Arabistan Krallığı’nın kuruluşundan günümüze kadar gelişen modern yapılanma ve şehirleşme, hayatın her alanında yaşanan gelişmişlik ve halkın güvenliği, rahatı, huzuru ve refahı için yaptığı hizmetleri kendi örf ve adetleri çerçevesinde ortaya koydu.
