Şoybekov Bekarıs Aksakaloğlu’nun Biyografisi
Ufuk TUZMAN
14 Nisan 1976 tarihinde Güney Kazakistan Eyaleti’nin Otrar ilçesine bağlı Otrar köyünde dünyaya geldi. 1993 yılında Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Kazak-Türk Üniversitesi’ne girerek, 1997 yılında Türk dili ve edebiyatı öğretmenliği bölümünden mezun oldu. 1999 yılında aynı üniversitenin “Kazak Edebiyatı” bölümünde yüksek lisansını, 2001 yılında ise doktora (aspirantura) eğitimini tamamladı. Çalışma hayatına 1999 yılında mezunu olduğu bu eğitim kurumunda çevirmen olarak başlayan Bekarıs, kısa süre sonra üniversitenin Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanlığı görevini üstlendi; 2006 yılından itibaren Türkoloji Araştırma Enstitüsü’nde araştırmacı olarak görev yaptı. 2009 yılından sonra ise Türkistan şehrinde yetenekli çocuklara yönelik “Öner” okulunu kurarak, millî sanatı yaşatan söz ustaları ile seçkin kopuzcu ve ozanların yeni kuşağını yetiştirdi.
Sonraki yıllarda Şımkent şehrinde İl “Gelenek-Görenek ve Âdetler” Merkezi Müdür Yardımcılığı görevinde bulunarak, geleneklerin bozulmadan korunduğu bu bölgenin zengin manevi değerleri ile kültürel mirasını yeniden canlandırmak için büyük emek verdi. Halk pedagojisinin en saf kaynaklarından beslenen, toplumun bilinçlenmesi için yoğun çaba gösteren bu bilgili ve donanımlı aydın, 2015 yılından itibaren Türkistan Şehri Eğitim Müdürlüğü görevine getirilerek, Türk dünyasının kutsal merkezlerinden birinde millî bilinç sahibi nesillerin yetiştirilmesine öncülük etti. Günümüzde ise Türkistan Şehri Belediyesi Çocuklar ve Gençler Merkezi Müdürlüğü görevini sürdürmektedir.
Okul yıllarından itibaren üstün yeteneğiyle dikkat çeken Bekarıs, ilçe ve il düzeyini aşarak ulusal çapta düzenlenen birçok büyük yarışmada birincilikler elde etti. Üniversite öğrencileri arasında da doğaçlama şiir söylemedeki ustalığıyla yaşıtlarına olduğu kadar, “ağzı göğe eren” usta şairlere dahi üstünlük sağladı. Genç yaşına rağmen, Güney Kazakistan halkının onurunu temsil eden büyük âşık Jambıl’ın 150. yılına adanan uluslararası âşıklar atışması; Kabanbay Batır’ın 300. yılına ithaf edilen ulusal atışma; Şımkent’te düzenlenen Cumhuriyet Nevruz Atışması; devlet ve toplum adamı N. Ondasınov’un 100. yılına adanan ulusal atışma başta olmak üzere, Canibek Tarhan, Ahmet Baytursınov ve diğer büyük Kazak şahsiyetlerinin anısına düzenlenen birçok uluslararası ve ulusal atışmanın birincisi oldu.
1997–1998 yıllarında Almatı’da “Atamura” Kurumu tarafından düzenlenen Cumhuriyet Doğaçlama Şairler Atışması’nın; 2000 yılında Türkistan’ın 1500. yılı dolayısıyla Taşkent ve Türkistan şehirlerinde gerçekleştirilen uluslararası atışmaların; 2001 yılında Türkistan’da düzenlenen “Bağımsızlık Kaderimdir” adlı uluslararası âşıklar atışmasının birincisi oldu. Ayrıca 2001–2002 yıllarında yapılan Cumhuriyet Atışmalarında Birjan Sal ve Köpbay Omarov adına verilen ödüllerin sahibi; Cumhuriyet “Ulıtau Üni” (Uludağ Sesi) Festivali’nin; Anıra Kay Savaşı’nın 270. yılı ile Kazakistan Cumhuriyeti Bağımsızlığının 10. yılına, Orolhan Bökey adına ve Juban Moldagaliev’in 80. yılına adanan cumhuriyet çapındaki atışmaların da ödül ve mansiyon kazanan şairleri arasında yer aldı.
2005 yılında Taraz’da düzenlenen “Cumhurbaşkanı Mesajı – Devlet Olamanın Temeli”, 2006 yılında Şımkent’te yapılan “Askara Başta, Ak Orda” adlı ulusal âşıklar atışmalarında; yine 2006 yılında Almatı’da Kazak Hanlığı’nın kuruluşunun 550. yılı vesilesiyle düzenlenen cumhuriyet çapındaki atışmada birincilik ödülünü kazandı. 2008 yılında Jezkazgan’da yapılan Cumhuriyet Nevruz Atışması’nda ikinci oldu; Batı Kazakistan Eyaleti’nde Alaşorda Hareketi’nin 90. yılına adanan ulusal atışmada ise büyük ödülü elde etti.
Ülkenin seçkin şairleri arasında Fransa’nın Paris şehrine giderek millî sanatın yurt dışında tanıtılmasına da katkı sundu. İşte bu çok yönlü sanatıyla bütün Altı Alaş’ın dilinde dolaşan âşık şair Bekarıs Aksakal oğlu, 2017 yılında halkın internet üzerinden yaptığı oylama sonucunda “Kazakistan’ın 100 Yeni İsmi” projesinin kazananları arasında yer aldı.
Yüzyılların derinliklerinden, zor zamanların yankısı gibi günümüze ulaşan âşık sanatının ufkunu genişleten; halkın ruhunu besleyen gezgin ozanlar geleneğini sürdürerek millî değerleri yüceltmeye ve ülkenin eğitim alanındaki reformlarını halk pedagojisiyle bütünleştirerek örnek bir eğitim anlayışı ortaya koymaya yaptığı katkılardan dolayı Bekarıs Şoybekov, devlet tarafından da layık görüldü. Kendisine “Kurmet” Nişanı, “Kazakistan Cumhuriyeti Bağımsızlığının 10. Yılı”, “Kazakistan Cumhuriyeti Bağımsızlığının 20. Yılı”, “Eyalete Hizmetlerinden Dolayı” madalyaları takdim edildi; ayrıca Güney Kazakistan Eyaleti’nin kültürel ve manevi hayatına yaptığı katkılar nedeniyle birçok kez Eyalet Valisi’nin teşekkür belgeleriyle onurlandırıldı. O, “Darın” Devlet Gençlik Ödülü sahibi; “Kazakistan Cumhuriyeti Kültür Emekçisi”, Otrar ilçesi ve Türkistan şehrinin Fahri Vatandaşıdır.
Uralsk şehrinde, SSCB Devlet Ödülü sahibi ve Kazakistan Halk Yazarı şair Juban Moldagaliev’in 100. yılına; yine Devlet Ödülü sahibi, Kazakistan Halk Yazarı şair Kadır Mırzali’nin 85. yılına ithaf edilen “Ural’ın İki Kartalı” adlı ulusal âşıklar atışmasının büyük ödülünü kazandı.
2021 yılında Cumhuriyet “Altın Dombra” ödülünün sahibi oldu; 2022 yılında ise “Nevruz” Ulusal Ödülü’nün “En İyi Atışmacı Şair” unvanına layık görüldü.
2025 yılında Kostanay Eyaleti’nin Torgay bölgesinde, Kazak halkının manevi hayatına ölçüsüz katkılar sunmuş olan Mirjakıp Dulatulı’nın doğumunun 140. yılı dolayısıyla düzenlenen “Ulus Ruhaniyatının Kandili” adlı Cumhuriyet Âşıklar Atışması’nın ve Aktau şehrinde “Âşıklar ve Destan Anlatıcıları Uluslararası Birliği” tarafından düzenlenen Cumhuriyet Takım Atışması’nın birincisi oldu.
Günümüzde Türkistan Şehri Eğitim Müdürlüğü’ne bağlı Çocuklar ve Gençler Merkezi’nin müdürlüğünü yürüten Bekarıs, kendi ailesinin huzur ve birliğini de koruyarak biri kız, üçü erkek olmak üzere dört evlat yetiştirmektedir. Millî sanat tarihinde silinmez bir iz bırakmış olan bu değerli şairin ocağından, kutsal sanatı yücelten; babadan miras kalan bu kıymetli emaneti ileriye taşıyacak, basireti derin ve irfanı yüksek nesillerin yetişeceğine yürekten inanıyoruz.
