Dünya çapındaki hızlı değişimleri ve onların
üzerimizdeki etkilerini tanımak ve ele almak
için stratejik bir vizyon gerektiren bir çağda
yaşamaktayız. Devletlerimizi, toplumlarımızı ve
kurumlarımızı ortaya çıkan gerçeklere adapte
etmemiz gerekmektedir. COVID-19 salgını,
refahımız, kalkınmamız ve güvenliğimiz ile ilgili
olarak var olan yüksek düzeyde karşılıklı
bağımlılığı ve bunların kesişen boyutları olduğunu,
görmezden gelemeyeceğimiz bir
gerçeği bir kez daha hatırlatmıştır. Aynı şekilde,
ekolojik gelişmeler de dahil olmak üzere
ortaya çıkan zorluklar karşısında refahımızın
bağlantılılığı acilen ve akıllıca yönetilmelidir.
Bu nedenle, politik, ekonomik ve kültürel
alanlardaki bir yelpazede hazırlık, dayanıklılık,
uyum ve dönüşüm kapasitesi, daha fazla dikkat
gerektiren anahtar kavramlar olarak ortaya
çıkmaktadır.
Ayrıca, geçmişten alınan derslere rağmen,
uluslararası barış, güvenlik ve refah hala belirsizdir.
Pek çok belirsizliği ile küreselleşmenin
mevcut aşaması, dünyadaki tüm toplumların
ihtiyaçlarını adil bir şekilde karşılayabilmek
için uluslararası sistemi daha etkili, işbirliğine
dayalı ve temsili yansıtan bir hale getirme ihtiyacını
ön plana çıkarmıştır. Uluslararası sistem,
evrensel değerleri teşvik etmeye devam
ederken tüm ülkelerin güvenliğine ve refahına
katkıda bulunmalıdır. Bölgesel kuruluşlar, çok
ihtiyaç duyulan bu küresel çabanın desteklenmesinde
önemli rol oynayabilirler. Bu anlayışla,
mevcut belge, bölgesel düzeydeki gerçek
ihtiyaçlardan kaynaklanan ve aynı zamanda
küresel dinamiklerin farkındalığına dayanan
bir vizyon ortaya koymaktadır.
2009 yılındaki kuruluşundan bu yana, kısaca
Türk Konseyi olarak bilinen Türk Dili Konuşan
Ülkeler İşbirliği Konseyi, gücünü halklarımızın
dil, kültür ve ortak geçmişindeki ortaklıklardan
almıştır. Bu, bölgesel bir Teşkilata dönüşmek
üzere Üye Devletler arasında işbirliğinin kademeli
olarak kurumsallaşması için elverişli bir
temel sağlamıştır. Türk Konseyi’nin yöneldiği
istikamet, artık yeni ismine, Türk Devletleri Teşkilatı,
tam olarak yansıtılmaktadır. Son birkaç
yılda, Türk Konseyi, çeşitli alanlarda işbirliğine
dayalı çalışmalarını genişletmeye ve derinleştirmeye
başlamıştı. Bağımsız ve egemen Üye
Devletlerin siyasi iradesine dayanan Teşkilat,
artık üyelerinin ihtiyaçları doğrultusunda,
daha fazla karşılıklı destek ve dayanışma yaratmayı
vaat eden işbirliği için, etkisi giderek
artan bir platformu temsil etmektedir. Devam
eden bu sürecin ileriye dönük, gerçekçi bir
vizyonla desteklenmesi gerekmektedir.
Türk Dünyası 2040 Vizyonu üyelerinin zamanımızın
zorluklarını bireysel ve toplu olarak
karşılama kapasitesini desteklemek için böyle
bir çerçeve geliştirmeyi amaçlamaktadır. Mevcut
işbirliği ruhundan, her Üye Devletin kendi
toplumlarının siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel
standartlarını yükseltme temel amacına
hizmet etmek için faydalanılacaktır. İşbirliği
mekanizmaları ve ortak projeler, deneyimlerin
bir araya getirilmesi ve gerektiğinde maddi ve
entelektüel kaynakların sunulması yoluyla Teşkilat,
artan işbirliği ve dayanışma için sağlam
ve şeffaf bir platform sağlayacaktır. Küresel ve
bölgesel jeopolitik gerçeklerin bilincinde olan
Teşkilat, bölgesel ve uluslararası barış, istikrar
ve refahın elde edilmesi için yapıcı bir şekilde
işbirliğinde bulunmaya istekli tüm ortakları
dahil etmeye hazır, olumlu ve giderek daha
yetenekli bir grup olarak işlev görmeye çalışacaktır.
Bu süreçte Teşkilat, uluslararası hukuku
ve uluslararası alanda öngörülebilir bir durumu
desteklemeyi amaçlayan çok taraflı işbirliği
kültürünü destekleyecektir.Türk işbirliği, Üye Devletler için hem stratejik
hem de politik olarak katma değer sağlamaktadır.
Stratejik katma değer, özellikle farklı ortak
kalkınma projeleri için fırsatlar sunmasından
ve Üye Devletler ile vatandaşlarını birbirine
yakınlaştırmasından kaynaklanmaktadır. Siyasi
açıdan ise Türk işbirliği, Üye Devletlerin karşılaştığı
bölgesel ve küresel zorlukların işbirliği
ruhuyla ele alınmasına katkıda bulunmasından
ileri gelmektedir. Teşkilat, uygun görülen
yerlerde ulusal kapasiteleri uyumlu hale getirerek,
bunu daha etkin bir şekilde başarmak
için önemli bir araç olarak hizmet etmeye devam
edecektir.
Bu bağlamda, Türk Dünyası 2040 Vizyonu,
Üye Devletlerin, halklarının ihtiyaç ve isteklerine
hizmet etmek için idari kapasitelerini daha
da geliştirmeleri adına bireysel ve ortak eylemi
yönlendirecektir. Dört ana ilkeye dayanan
Vizyon, her Üye Devleti halihazırda mevcut
uluslararası taahhütlerine halel getirmeksizin,
ulusal temelde ve bir grup olarak daha güçlü
kılmayı vaat eden stratejik bir yaklaşım sağlamaktadır.
Teşkilatın inşa etmeyi amaçladığı
işbirliği, gelişme ve dayanışma alanı, Üye
Devletler arasındaki kardeşlik bağıyla kurulan
karşılıklı çıkarlar, güven ve saygıya dayanmayı
hedeflemektedir. Daha geniş hedefleri göz
önüne alındığında, diğer ülkeler ve uluslararası
kuruluşlarla olumlu etkileşim Teşkilat için
kilit bir eylem planı olacaktır.
Bu anlayışla, Türk Devletleri Teşkilatı Devlet
Başkanları olarak Biz,
Türk Devletleri Teşkilatı’nın tarihi bağlara,
ortak dile, kültüre ve geleneklere dayalı olarak
kuruluşundan bu yana Türk Devletleri ve
halkları arasındaki işbirliğini ve dayanışmayı
geliştirme konusundaki başarılarını övgüyle
karşılayarak;
Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyinin
Kurulmasına İlişkin Nahçıvan Anlaşması (bundan
böyle Nahçıvan Anlaşması olarak anılacaktır)
ve Türk Devletleri Teşkilatı Zirve Bildirileri,
diğer Türk İşbirliği Kuruluşları ile yakın
koordinasyon içinde devam eden kurumsallaşmış
işbirliğini derinleştirmeyi hedefleyerek;
Birleşmiş Milletler Şartı’nın amaç ve ilkelerine
ve egemen eşitlik, toprak bütünlüğü ve uluslararası
alanda kabul edilmiş devlet sınırlarının
dokunulmazlığı da dahil olmak üzere uluslararası
hukukun evrensel olarak tanınan diğer
ilke ve normlarına bağlılığımızı yeniden teyit
ederek;
Türk Devletleri Teşkilatı içerisinde eşitlik, karşılıklı
güven ve ortak faydaya dayalı olarak, çok
katmanlı, sistemli ve yapılandırılmış çok taraflı
işbirliğinin Devletlerimiz, halkımız ve diğerleri
için olumlu sonuçlar vermeye devam edeceğine
kuvvetle inanarak;
Bölgesel ve uluslararası barış, güvenlik ve istikrarın
korunması için devletler arasında iyi
komşuluk ve dostane ilişkiler kurmanın ve işbirliğini
güçlendirmenin önemini yineleyerek;
Dayanıklı toplumlar inşa etme ve sürdürmede
iyi yönetişim, çoğulculuk, kapsayıcılık, hesap
verebilirlik ve şeffaflığın önemini kabul ederek;
Dünya çapında kalkınma, barış, istikrar ve refahın
arttırılması için bölgesel ve uluslararası
kuruluşlar ve ortaklarla işbirliğinin sağlanmasının
önemini vurgulayarak;
Uluslararası sistemin reform ve etkin işleyişini
sağlamak için yeterli mekanizmalarla kapsamlı
ve kapsayıcı bir küresel yönetişim yaklaşımının
geliştirilmesine katkıda bulunma gerekliliğinin
altını çizerek;
Çeşitli türden mevcut ve ortaya çıkan küresel
zorluklara karşı hazırlıklı olmanın ve ortak eylemde
bulunmanın gerekliliğinin altını çizerek;
BM Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’nin başarısına
olan bağlılığımızı yineleyerek,
Türk Devletlerinin vatandaşları arasında Türk
işbirliğine aktif katılımları ve ortak geleceklerini
oluşturmak için halklararası etkileşimi ve
işbirliğini güçlendirmek amacıyla;
Türk Devletleri Teşkilatı’nın sorumlu ve duyarlı
bir bölgesel aktör olarak yükselen rolünü destekleyerek;
Türk Devletleri Teşkilatı’nın kapılarını Üye Devletler
ile diğer bölgesel ve uluslararası aktörler
arasında ortak çıkarları olan yeni ve yenilikçi
işbirliği alanlarına açık tutarak;Önümüzdeki yirmi yılda Türk Devletleri
Teşkilatı’nın önceliklerinin, gelişiminin ve
gidişatının bir sonraki aşamasına rehberlik
etmek için aşağıdaki hususlara daimi bağlılığımızı
beyan ederiz:
- Türk Devletleri Teşkilatı’nın ortak çıkar konularında
Üye Devletler arasında düzenli diyalog,
istişareler ve işbirliğinin temel çok taraflı
platformu olarak rolünün güçlendirilmesi;
- Üye Devletler halklarını birbirine yaklaştırmada
ve başkalarıyla etkileşimde bulunma konusunda
ortak Türk kimliğinin kültürel zenginlik
kaynağı olarak teşvik edilmesi,
- Üye Devletler ve halklarının işbirliğine dayalı
sinerjisinin, küresel ortak malların geliştirilmesine
ve korunmasına katkıda bulunmak ve yeterli
işbirliği mekanizmaları ile daha temsili ve
katılımcı bir uluslararası düzen oluşturmak için
kanalize edilmesi,
- Ulusal çıkar niteliği taşıyan hayati mevzuların
yanı sıra bölgesel ve küresel konularda siyasi
dayanışmayı ve karşılıklı desteği artırmak için
hükümetler arası ilişkilerin güçlendirilmesi,
- Yönetişimi güçlendirmek ve toplumlarımızın
siyasi, ekonomik ve sosyal standartlarını yükseltmek
için Teşkilatın işbirliği platformunun
kullanılması,
- Teşkilatın, bölgesinde ve uluslararası alanda
barış, istikrar ve güvenliği teşvik etmek amacıyla
Üye Devletler arasında istişareler ve koordinasyon
için uygun bir platform olarak kullanılması
ve aynı amaçla, Teşkilatın bölgesel
ve uluslararası paydaşlar ile işbirliği yapma
kapasitesinin ve rolünün geliştirilmesi,
- Sosyoekonomik güvencesizliği önlemek, insan
onurunu korumak ve Türk Devletlerinde
daha müreffeh bir topluluk oluşturmak için
Üye Devletlerde ekonomik, sosyal ve kurumsal
reformların desteklenmesi,
- Bu yolda ilerlemek adına her Üye Devletin
koşullarına saygı gösterirken genel bir ilke olarak
demokratik yönetişimin teşvik edilmesi,
- Üye Devletlerin halklarının sosyoekonomik
gelişimi ve refahı için insan hakları, hukukun
üstünlüğü, kapsayıcı kurumlar, şeffaflık, verimlilik,
hesap verebilirlik ve yolsuzlukla mücadele
dahil olmak üzere tüm yönleriyle iyi yönetişimin
güçlendirilmesi,
- Toplumlarımızda insan güvenliğinin, kadın
erkek eşitliğinin, kadınların ve gençlerin güçlendirilmesinin
teşvik edilmesi,
- Düzenli diyalog ve deneyim paylaşımı yoluyla
ulusal ekonomik kalkınma politikalarını uyumlu
hale getirerek Üye Devletler arasındaki ekonomik
işbirliğinin ve etkileşimin derinleştirilmesi,
- Ticaret tamamlayıcılıklarını artırmayı, ticareti
kolaylaştırmayı ve ticarette miktar kısıtlamalarını
ve tarife dışı engelleri ortadan kaldırmayı
amaçlayan politikalar yoluyla Üye Devletler
arasındaki ticaret hacminin artırılması,
- Yabancı para bağımlılığını azaltmak ve karşılıklı
çıkar temelinde dış finansal yayılmalara
karşı korunmak için Üye Devletler arasındaki
ticarette ulusal para birimlerinin payının artırılması,
- Üye Devletlerin, bölgesel ve küresel ekonomik
istikrara katkıda bulunan Doğu ve Batı
- Kuzey ve Güney ticaret koridorlarını birbirine
bağlayan güçlü bir bölgesel ekonomik gruba
dönüştürülmesi,
- Sınır geçişleri için gümrük ve transit prosedürlerini
kolay ve uyumlu hale getirerek Üye
Devletler arasında kesintisiz, entegre, verimli,
hızlı ve sürdürülebilir çok modlu bağlantısallığın
oluşturulması,
- Taşımacılık operasyonlarını minimum lojistik
maliyetlerle hızlandırmak için transit geçişler
de dahil olmak üzere Üye Devletlerin taşımacılık
sektörlerini liberalleştirilmesi ve Hazar
Geçişli Uluslararası Doğu Batı Orta Ulaştırma
Koridoru boyunca verimli, istikrarlı, hızlı ve sorunsuz
taşımacılığın önündeki fiziksel olmayan
engellerin ortadan kaldırılması,
- Üye Devletlerin ortak çıkarları için mevcut
ve muhtemel bölgesel ulaşım koridorlarından
yararlanılması ve bunların Hazar Geçişli Uluslararası
Doğu Batı Orta Ulaştırma Koridoruna
entegre edilmesi,
- Bölgeler arası dijital bağlantısallık kurulması,
Üye Devletlerde dördüncü Sanayi Devrimi’nin
desteklenmesi ve Büyük Veri kullanımı yoluyla
küresel bilgi tabanlı ekonomi ile daha iyi entegrasyon
sağlanması,- Dijital, yeşil ve akıllı ekonomilere ve akıllı şehirlere
dönüşümü desteklemek için dijital teknolojilerin
ve yapay zekanın çeşitli alanlarda
kullanılması,
- Uydu teknolojisinde işbirliğinin geliştirilmesi,
uzay ajansları ve ilgili kurumlar arasındaki ortaklıkların
teşvik edilmesi, ulusal uzay politikalarının
birleştirilmesi ve bilimsel ve endüstriyel
yetenekleri karşılıklı olarak kullanarak barışçıl
uzay teknolojisi kapasitelerinin artırılması,
- Politikaların koordinasyonu yoluyla enerji
alanında Üye Devletler arasında stratejik ortaklık
kurulması,
- Üye Devletler arasındaki enerji işbirliğinin saf
bir tedarikçi-tüketici ilişkisinden, enerji çeşitliliği
ve temiz/yeşil enerjiye vurgu yaparak enerji
güvenliğini ve verimliliğini destekleyen daha
ileri teknoloji tabanlı işbirliğine kaydırılması,
- Üye Devletlerin artan elektrik talebini karşılamak
için entegre şebeke sistemi aracılığıyla
verimli sınır ötesi elektrik ara bağlantılarının
kurulması,
- Türk Devletleri Teşkilatı’nın yeni ortak turizm
projeleri yoluyla, Üye Devletlerin zengin kültürel
ve tarihi mirasının yanı sıra doğal cazibe
merkezlerinden daha iyi yararlanmak için bölgenin
bir turizm merkezine dönüştürülmesi ve
turizm potansiyellerinden tam olarak yararlanmak
için antik İpek Yolu boyunca turizm destinasyonlarının
çeşitlendirilmesi,
- Üye Devletlerde hizmetlerin ve turistik ürünlerin
kalitesinin artırılması amacıyla turizm
altyapı, üst yapı ve hizmet sektörüne yapılan
yatırımların desteklenmesi,
- Üye Devletler arasında sağlık işbirliğinin
öncelikli bir gündem maddesi olarak sürdürülmesi
için, evrensel sağlık sigortası, kaliteli
temel sağlık hizmetlerine erişimin yanı sıra
herkes için güvenli, etkili, kaliteli, uygun fiyatlı
temel ilaçlara ve aşılara ulaşılması,
- Ulusal, bölgesel ve küresel sağlık krizlerine
çeşitli ortak eylem ve programlar aracılığıyla
yanıt verilmesi için, Türk Devletleri Teşkilatı’nın
çatısı altında sağlıkta işbirliği mekanizmalarının
güçlendirilmesi,
- Üye Devletlerin politikalarını küresel sağlık
vizyonu ve hedefleriyle uyumlu hale getirmek
için DSÖ gibi uluslararası kuruluşlarla işbirliğinin
geliştirilmesi,
- Üye Devletlerin ekonomik büyümesinin hem
sürdürülebilir hem de çevre dostu olmasını
sağlamak için ilgili tüm alanlarda çevre konularının
düzenlenmesi,
- Türk Devletleri Teşkilatı bölgesinde, sürdürülebilir
tarım, kendi kendine yeterlilik ve gıda
güvenliğinin sağlanması,
- Çevre dostu, sürdürülebilir ve organik tarıma
vurgu yaparak kapasite geliştirilmesi ve teknoloji
transferi programları ve ortaklıklar yoluyla
tarımsal işbirliğinin geliştirilmesi,
- Tarım sektöründe uluslararası kuruluşlarla etkin
işbirliğinin teşvik edilmesi,
- Türk Kültürünün, değerlerinin, geleneklerinin,
sanatının ve mirasının, Türk İşbirliği Teşkilatları’nın
ilgili uluslararası kuruluşlarla işbirliği
içinde ortak çabalarıyla dünya çapında tanıtılması,
- Ulusal kültür, eğitim ve gençlik politikalarının
daha fazla uyumlaştırılmasının sağlanması,
- Üye Devletlerde daha iyi iletişim sağlamak
için alfabe ve terminolojide birliğin sağlanması
adına kapasite oluşturulması,
- Türk Devletleri Teşkilatı bölgesinin, akademik
ve bilimsel araştırma, öğrenme ve yenilik merkezi
haline getirilmesi.
- Üye ve Gözlemci Devletler arasında bilimsel
ve teknolojik işbirliğinin geliştirilmesine yönelik
ortak araştırma ve projeleri desteklemek için
bir finansman mekanizması oluşturulması.
- Türk Dünyası’nda birlik, beraberlik ve dayanışma
bilincine sahip bir nesil yetiştirmek amacıyla
gençlik hareketliliği, değişimi ve eğitimi
konularında ortak projelerle gençlik işbirliğini,
kapsamlı bölge içi işbirliğinin vazgeçilmez bir
unsuru haline getirilmesi,
- Gençliği radikalleşme ve şiddet içeren aşırıcılık
tehdidinden korumak için ortak çabaların
yoğunlaştırılması,
- Diaspora toplulukların güçlendirilmesi ve kimliklerini
korumak için geldikleri ülkeler ile araköprüler kurulması ve Türk Dünyası ile
ilgili konularda birlik içinde hareket edilmesi,
- Türk diaspora topluluklarının ikamet ettikleri
ülkelerin sosyal, politik, ekonomik ve kültürel
yaşamına aktif katılımını, iştirakını ve entegrasyonunu
sağlamak için ortak çabaların artırılması,
- Türk Diasporası Forumlarının dünyanın dört
bir yanından daha geniş bir katılımla dönüşümlü
olarak düzenlenen bir şemsiye platforma
dönüştürülmesi,
- TV, haber ajansları ve medya kuruluşları
arasında kurumsallaşmış işbirliği yoluyla ortak
bir Türk Enformasyon ve Medya Alanı oluşturulması
ve dezenformasyon ve bilgi kirliliği ile
mücadele girişimlerine katılınması,
- Türk işbirliğini güçlendirmek ve olumlu sonuçlarını
bölgeye yansıtmak için Türk İşbirliği
Kuruluşları arasında koordinasyon ve işbirliğinin
kolaylaştırılması ve desteklenmesi,
- Kamu diplomasisi programları ve faaliyetleri
yoluyla ulusal, bölgesel ve uluslararası düzeyde
sorumlu ve işbirlikçi bir bölgesel aktör
olarak Türk Devletleri Teşkilatı’nın rolünün ve
faaliyetlerinin güçlendirilmesi,
- Küresel yönetime katkıda bulunmak için ortak
çıkarları paylaşan uluslararası ve bölgesel kuruluşlarla
işbirliğinin geliştirilmesi,
- Türk Devletleri Teşkilatı’nın BM, BM organları
ve ihtisas kuruluşları ile bölgesel ve küresel
sahiplenme gereklerine dayanan ilgili diğer
uluslararası kuruluşlarla işbirliği yaparak küresel
işbirliği gündemine ayak uydurulması,
- BM reformunun gerekliliği konusunda birlikte
çalışılması,
- Uluslararası alanda kabul görmüş kalkınma
hedeflerine ulaşılmasına katkıda bulunmak
için Üye Devletler arasında yakın işbirliği sağlanması,
- Dünya genelinde gelişmekte olan ve en az
gelişmiş ülkelerin acil ihtiyaçlarına cevap vermek
için ortak kalkınma ve yardım program ve
projelerinin uygulanması,
- Teşkilatın etki alanında ve dünya genelinde
doğal afetlerin önlenmesi ve bunlara yanıt
verilmesine yönelik program ve projeler geliştirilmesi
ve afetten etkilenen bölgelerde afet
yardımı için ortaya koyulan ortak girişim ve eylemlerin
koordine edilmesi,
- Göç ve yerinden edilem konularında Üye
Devletin ilgili makamları arasında etkin koordinasyon
ve işbirliğinin teşvik edilmesi.
Bu amaçla, biz Türk Devletleri Teşkilatı
bünyesindeki Devlet Başkanları olarak, ilgili
kurumlarımıza aşağıdaki hususların
gerçekleştirilmesi talimatını vermeyi kararlaştırdık:
1. Siyasi ve Güvenlik İşbirliği
- Siyasi İşbirliği
Üye Devletler arasında müşterek menfaat alanına
giren uluslararası ve bölgesel dış politika
konularında çok taraflı siyasi istişarelere yönelik
düzenli mekanizmayı güçlendirme,
Türk Devletleri Teşkilatı’nın hedeflerine ulaşmak
için ulusal kurumlar ve diğer paydaşlar
arasındaki sinerjiyi artırma ve Türk işbirliğini
geliştirecek kapasiteyi güçlendirme,
İyi yönetim ve kamu hizmeti sağlamada kamu
kuruluşlarının mesleki becerilerinin geliştirilmesi
ve Üye Devletlerde hukukun üstünlüğünün,
yargı sistemlerinin, yasal altyapının ve kurumsal
kapasitelerin güçlendirilmesine ilişkin
olarak, ilgili ortakların katılımı ile Üye Devletler
arasındaki bölgesel programları destekleme,
Kültürel, akademik ve parlamenter alanlarda
işbirliğini ilerletmek için TÜRKSOY, Türk Akademisi,
Türk Kültür ve Miras Vakfı ve TÜRKPA
gibi Türk işbirliği kuruluşları ile etkin işbirliği
ve koordinasyonu sağlama,
Visegrad Grubu da dâhil olmak üzere, Avrupa
kurumlarıyla çok katmanlı işbirliğinin geliştirilmesi
için merkez olarak Budapeşte’deki Türk
Devletleri Teşkilatı Temsilciliğini güçlendirme,
Türk Devletleri Teşkilatı gündemi ile BM ve
BM fon ve programları, UNDP, UNOSSC,
UNAOC, UNWTO, UNESCO, WHO, UNECE,
UNFPA ve UNEP gibi uzman kurum ve bağlı
girişimler de dâhil olmak üzere önde gelen
uluslararası kuruluşların gündemleri arasında
tutarlılığı sağlama,Küresel yönetişime katkıda bulunmak için ortak
hedefleri paylaşan uluslararası ve bölgesel
kuruluşlarla somut ortak projeler yürütme,
- Güvenlik İşbirliği
Radikalleşme, şiddet içeren aşırılık, İslamofobi,
yabancı düşmanlığı ve terörizm tehditleriyle
mücadele etmek ve sınır güvenliğini sağlamak
için Üye Devletler arasında işbirliği ve bilgi
paylaşımı amacıyla bir ağ oluşturma,
Yasa dışı uyuşturucu ticareti, düzensiz göç,
insan kaçakçılığı, yasadışı silah ticareti, organ
kaçakçılığı, ekonomik, mali ve siber suçlar dâhil
olmak üzere, ulus ötesi organize suçlarla
mücadele için kolluk kuvvetleri arasında etkin
işbirliği ve koordinasyonu sağlama,
İnsani yardım, eğitim ve sağlık hizmetleri de
dâhil olmak üzere, daha iyi planlanmış müdahaleler
gerçekleştirmek adına göç konularında
çok taraflı iletişim kanalları ve işbirliği kurma,
2. Ekonomik ve Sektörel İşbirliği
- Ekonomik İşbirliği
Üye Devletler arasında emtia, sermaye, hizmet,
teknoloji ve insanların serbest dolaşımının
sağlanmasına yönelik çalışma,
Gelecek dijital çevre gerekliliklerini karşılayacak
program ve stratejiler geliştirme,
Gelişen dijital teknolojilere odaklanarak direnci
artırmak için ekonomik faaliyetlerin çeşitlendirilmesine
öncelik verme,
Farklı sektörlerde daha fazla üretim kapasitesi
sağlamak için gelecekteki bilgi ekonomisini
inşa etmek, fırsatlar üretmek ve altyapıyı geliştirmek
adına işbirliği yapma,
Üye Devletler arasında düzenli diyalog ve kapasite
geliştirme programlarının yürütülmesi
yoluyla ulusal ekonomik kalkınma politikalarında
deneyimlerin ve en iyi uygulamaların paylaşılmasını
sağlama,
Özel sektörü desteklemek, ekonomik büyüme
ve sosyoekonomik kalkınmayı teşvik etmek için
ilgili finansal ve yatırım araçlarını geliştirme,
Uluslararası fon ve ağları harekete geçirme ve
bunları büyük ölçekli ortak altyapı projelerinin
finansmanında işbirliği içinde kullanma,
Makroekonomik ve finansal istikrarı korurken
sürdürülebilir, yeşil, yenilikçi, akıllı ve kapsayıcı
ekonomik büyüme politikaları geliştirme,
Yeni başlayan girişimlerin ve yenilikçi girişimciliğin
geliştirilmesine elverişli bir ortam geliştirme
ve Üye Devletler arasındaki inkübatör
ağını genişletme,
Artan miktarda doğrudan yabancı yatırım
(DYY) girişlerine elverişli şeffaf ve öngörülebilir
bir yatırım ortamı sağlama,
Bölge içi yatırımları teşvik etmek için çeşitli
ekonomik bölgeler arasındaki işbirliğini güçlendirme,
Endüstriyel yapıları uyumlu hale getirme ve
Üye Devletler arasında ürün pazarlarının entegrasyonunu
sağlama,
Üye Devletlerin iş çevreleri arasında verimli etkileşimi
teşvik eden sürdürülebilir ve yenilikçi
kurumsal yapılar geliştirme,
Üye Devletlerin iş ortamını iyileştirmek adına
kamu ve özel sektördeki aktörler arasındaki diyalogu
teşvik etme ve ortak altyapı ve yatırım
projelerinin gerçekleştirilmesi için kamu-özel
ortaklıklarının (PPP) en iyi uygulamalarının
karşılıklı değişimini sağlama,
Beceri geliştirme yoluyla istihdamın artırılması,
işgücü piyasası idaresinin geliştirilmesi ve profesyonellerin
bölge içi işgücü hareketliliğinin
artırılması için koordineli bölgesel yaklaşımı
güçlendirme,
OECD tarafından hazırlanan Ticareti Kolaylaştırma
Göstergeleri (TFI) açısından daha iyi
bir performans elde etme ve üçüncü piyasaya
girişi kolaylaştırmak adına Üye Devletlerin şirketleri
arasında stratejik ortaklık kurma,
Ulusal KOBİ’lere, mikro üreticilere ve girişimlere
yeni pazar fırsatları sunma, bölgesel ve
küresel üretim zincirleriyle birleşerek farklı
pazarlara ulaşmaları için özel şirketleri üretimzincirlerinin/
üretimlerinin bir kısmını bir Üye
Devletten diğerine taşımaya teşvik etme,
Küresel arenada rekabet gücünü korurken,
daha yeşil ve dijital çözümlere yatırım yaparak
geleneksel ve yeni endüstrileri dönüştürme,
Uzmanlık, inovasyon ve teknolojinin karşılıklıaktarımı yoluyla katma değerli ürünlerin hacmini
artırma,
Kendi ülkelerinde iş kurmak isteyen diaspora
üyelerine destek programları geliştirme, Genç
ve kadın girişimcileri farklı finansal araçlar
aracılığıyla imtiyazlı şartlarda destekleme,
İşle alakalı konulara yönelik uyuşmazlık çözüm
mekanizmaları kurmaya yönelik çalışmaları takip
etme,
- Nakliye ve Gümrük
Hazar Geçişli Uluslararası Doğu-Batı Orta Koridorunu
Doğu ile Batı arasındaki en kısa ve
en güvenli ulaşım bağlantısı haline getirme ve
Üye Devletleri bu Koridor üzerinden bölgesel
ve küresel tedarik ve üretim zincirlerine dahil
etme,
Üye Devletlerin sınır geçişi için gümrük ve
transit prosedürlerini sadeleştirme ve uyumlu
hale getirme,
Üye Devletler arasında iyi gelişmiş ve birbirine
bağlı sert ve yumuşak taşımacılık altyapı projeleriyle
bölge içi bağlantısallığı sağlamaya
yönelik yatırımları artırma,
Hazar Geçişli Uluslararası Doğu-Batı Orta Koridoru
için taşımacılık politikalarını ve yük ile
ilgili teknik standartları uyumlu hale getirme,
Üye Devletler tarafından ulaştırma alanındaki
uluslararası sözleşmelerin etkin bir şekilde uygulanmasını
sağlamak için yakın işbirliği yürütme,
Çevre dostu ulaşım yöntemlerini ve daha çevre
dostu ulaşım teknolojilerini mümkün kılmaya
yönelik yenilikçi politikaları teşvik etme,
Havayolu operasyonları için idari prosedürleri
kolaylaştırma,
Üye Devletlerin talepleri doğrultusunda uçuş
sayısını artırma ve Üye Devletler
arasındaki hava taşımacılığı bağlantılarının
çeşitlendirilmesine katkıda bulunma,
Üye Devletler arasında ulaşım ağlarının dijitalleştirilmesini
teşvik etme,
Çeşitli uluslararası ekonomi platformlarında
Zengezur Koridor’unun ortaklaşa tanıtımını
yapma.
- Bilgi ve İletişim Teknolojileri
Düzenleyiciler, kamu ve özel operatörler ve
Üye Devletlerin ilgili diğer paydaşları arasındaki
işbirliğini artırarak BİT (Bilgi İletişim Teknolojileri)
alanındaki politika ve yönetmelikleri
uyumlu hale getirme,
Ticaret, ulaşım, sağlık ve eğitime öncelik verilerek
e-devlet ve e-hizmetler alanında ortak
program ve projeler geliştirme,
Yayın hizmetleri, mobil, uydu teknolojileri, fiber
optik dâhil olmak üzere BİT hizmetleri ve
altyapı geliştirme konusundaki ortaklıkları artırma
ve ortak işbirliği platformları ve ağları
kurarak bölgesel bir teknolojik ekosistem oluşturarak
Üye Devletlerin ortak BİT potansiyelini
geliştirme,
Dijital konularda tecrübe ve bilgi paylaşımı
için teknoparklar ve bilişim parkları gibi önde
gelen araştırma ve geliştirme merkezlerini bir
araya getirme,
Uluslararası siber güvenlik merkezleriyle yakın
işbirliği içinde ortak bir platform oluşturarak
bölgesel güvenlik sorunlarına müdahale etmek
için siber güvenlik alanındaki işbirliğini
geliştirme,
Uzay teknolojilerinin sosyal-ekonomik hayatın
her alanında etkin kullanımı yoluyla dijital
bağlantısallık ve iletişimi sağlama, ulusal uzay
politikalarını uyumlu hale getirme, bilgi, tecrübe
ve uzmanlık paylaşımı ve kapasite geliştirme
programları dâhil olmak üzere ortak
program ve projelerle Üye Devletler arasında
sonuç odaklı işbirliği kurma,
Ortak uzay altyapılarını, yenilikçi uzay teknolojisi
araçlarını kullanmak amacıyla Üye Devletler
arasında işbirliği mekanizması oluşturma
ve kaynak yönetimi, afet riskinin azaltılması ve
sürdürülebilir kalkınma için alan tabanlı verileri
paylaşma,
Üniversiteler ve uzay merkezleri de dahil olmak
üzere, Üye Devletlerin ilgili makamları
arasında ortak araştırma ve çalışmanın yanı
sıra uzay çalışmaları alanında bilimsel işbirliğini
teşvik etme,- Enerji
Üye Devletlere güvenli, sürdürülebilir, rekabetçi
ve uygun fiyatlı enerji sağlamak amacıyla
politikaların koordinasyonu, enerji ticaretinin
teşviki, yatırımlar, enerji ürünlerinin üretimine
katılma, araştırma ve teknolojik işbirliği yoluyla
Üye Devletler arasında enerji alanında stratejik
ortaklık kurma,
Avrupa ve küresel enerji güvenliğine katkıda
bulunmanın yanı sıra Üye Devletlerin talebini
karşılamak ve onlara alternatif güzergah sağlamak
amacıyla bölgede Bakü- Tiflis-Ceyhan,
Bakü-Tiflis-Erzurum, Güney Gaz Koridoru ve
bileşenleri TANAP ve TAP gibi stratejik enerji
altyapı projeleri geliştirme,
Özellikle güneş, biyoenerji, rüzgar, nükleer
gibi yenilenebilir enerji alanlarında ortak yatırımlar,
bilgi, tecrübe ve uzmanlık alışverişi
yoluyla enerji çeşitlendirmesi ve temiz/yeşil
enerji için Üye Devletler arasında işbirliğini
sağlama,
Maliyeti düşürmek, modern enerji teknolojilerinin
kullanımını artırmak ve petrokimya ürünlerinin
ortak üretim ve dağıtımını sağlamak
amacıyla araştırma ve inovasyon yapmak üzere
hükümetler ve özel sektörler arasında yakın
işbirliğini sağlama,
Kentsel ve kırsal bölgelerdeki hane halkı ve
topluluklar için uygun fiyatlı temiz/yeşil enerji
taşıyıcılarına ve son kullanım hizmetlerine evrensel
düzeyde erişim sağlama,
Entegre Türk Enerji Pazarı kurulması yoluyla
Üye Devletler arasında enerji işbirliğinin kurumsallaştırılması,
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ve Uluslararası
Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) ve Enerji
Şartı dâhil, ancak bunlarla sınırlı olmamak
üzere uluslararası kuruluşlarla yakın işbirliği
kurma.
- Turizm
Çeşitli yenilikçi turizm programları ve projeleri
ile bölgenin eski ve çağdaş kültürel mirasını
ortaya çıkarma,
Eko-turizm, mutfak turizmi, macera turizmi,
sağlık turizmi, manevi/kutsal turizm vb. alanlarda
çeşitli turizm paketleri, kültürel güzergahlar
ve turlar geliştirme ve bunları tanıtma,
Yatırımları arttırmak, kapasite geliştirme programları
düzenlemek, politika ve düzenlemeleri
uyumlu hale getirmek ve turizm sektöründe ortak
standartlara ulaşmak amacıyla Üye Devletlerin
ilgili kamu ve özel kurumları arasında bir
işbirliği ağı kurma,
Türk Dünyası’nın önde gelen turistik şehirleri
arasında, işbirliğini arttırmak ve birbirleri arasında
deneyim paylaşımını sağlamak için, ittifak
kurma,
Üye Devletleri ziyaret eden turistler için fiyatları
makul hale getirmek üzere gerekli politikaları,
düzenlemeleri ve teşvikleri arttırma,
Üye Devletleri ulusal mevzuatlarına uygun olarak
seçili üçüncü tarafların vatandaşları
için turizm ve vize kolaylığının arttırılması
amaçlarıyla ortak bir pozisyon geliştirilmesi,
- Sağlık
Bilgi ve en iyi uygulamaların değişimi, ortak
kapasite geliştirme ve eğitim programları ve
sağlık çalışanlarının hareketliliği yoluyla sağlık
sektöründeki insan kaynakları ve kurumsal kapasiteleri
güçlendirme,
Üye Devletler arasında sağlık altyapısı, iletişim
ve sağlık bilgi sistemlerinin daha iyi geliştirilmesi
için ulusal politika ve mevzuatları uyumlu
hale getirme,
Üye Devletlerde sağlık sektörü, altyapı ve hizmetleri
geliştirmek ve modernize etmek için ortak
yatırımları, kamu-özel ortaklık modellerini
ve yenilikçi finansmanı teşvik etme,
Pandemiler ve diğer bulaşıcı hastalıkları da
kapsayan ulus ötesi sağlık tehditlerinin önlenmesi,
tespiti ve bunlara yanıt verilmesi için acil
durum hazırlığı sağlamak üzere ulusal sağlık
sistemlerinin kapasitelerini teşkil etme ve direnç
oluşturma,
Halihazırdaki ve gelecekteki sınamalar için önleme,
teşhis, tedavi yöntemleri, aşılar ve diğer
ilaçları geliştirmek amacıyla sağlık kurumları
ve üniversiteler arasında ortak bilimsel işbirliğini,
araştırma ve geliştirme programlarını
güçlendirme,Bölgede ve ötesinde tıbbi malzeme, ekipman
ve hizmet ticaretini kolaylaştırma,
- Çevre
Üye Devletlerin ulusal ve ortak politikalarında
çevrenin korunmasına öncelik verme ve bu küresel
sınama karşısında toplumsal farkındalığı
artırmak için gerekli önlemleri alma,
Türk Konseyi Sivil Koruma Mekanizması’nın
kurulması yoluyla doğal ve insan kaynaklı
afetleri önleme, müdahale etmek ve bunların
etkilerini azaltmak ve iyileşmesine katkıda bulunmak
için ortak önlemler alma,
Enerji sektöründen, konutlarda ısınma, endüstriyel
komplekslerden, karayolu trafiğinden,
atıkların yakılmasından ve diğer toksik maddelerden
kaynaklanan kontrolsüz kirliliği önleyerek
bioçeşitliliği koruma,
Çevre yararına yeşil dijital teknolojilerin kullanımını
hızlandırma ve düşük emisyonlu enerji ağlarını
hızlandıran, hassas tarımı sağlayan, kirliliği
azaltan, biyolojik çeşitlilik kaybıyla mücadele
eden ve kaynak verimliliğini optimize eden yeşil
dijital çözümlerin kullanımını artırma,
Toplumsal, iklim ve çevre ile ilgili sınamaların
üstesinden gelmede ve sürdürülebilir bir şekilde
daha sağlıklı, daha zengin toplumlara katkıda
bulunmakta verilerin gücünü kullanma,
Kaynak ve enerji tüketimini azaltan, kirliliği ve
emisyonları en aza indiren ve şehirlerin daha
yeşil, kapsayıcı, güvenli ve mukavim olmasına
yardım eden kentsel politikalar uygularken,
yüksek teknoloji altyapısına ve akıllı teknolojiye
yaygın erişime dayalı kentsel gelişmeyi teşvik
etme,
Üye Devletlerin iklim gündeminin uygulanmasında
çevre dostu finansman araçlarının kullanılması,
yeşil teknolojilerin aktarılması,
Özellikle sanayi, tarım, enerji, ulaşım ve yenilenebilir
enerji kaynakları olmak üzere, düşük
karbonlu kalkınma uygulamaları alanında yaygın
uluslararası paylaşım ve çeşitli en iyi teknolojileri
geliştirme,
- Tarım
Sürdürülebilir tarımsal kalkınmayı sağlamak
için kamu ve özel kurumları, akademisyenleri,
sivil toplum kuruluşlarını, araştırma kurumlarını,
çiftçi derneklerini harekete geçirme,
Doğal içerikli işlenmiş ürünler kullanarak gıda
üretmek için tarımsal bir yöntem olarak organik
tarımın geliştirilmesi ve sıkı bir kontrol ve
güçlendirme sistemini sürdürme,
Sürdürülebilir kırsal kalkınma programlarını ve
politikalarını uyumlu hale getirme, modern uygulamaları
ve yenilikçi teknolojileri teşvik etme
ve tarımsal kümelenmeler, çiftçiler ve tarımsal
işletmeler arasında ortaklıklar kurarak tarım
sektöründeki üretken bağlantıları teşvik etme,
FAO (BM Gıda ve Tarım Örgütü), IFAD (Uluslararası
Tarımsal Kalkınma Fonu) ve IOFS (İslam
Gıda Güvenliği Teşkilatı) ve UNDP (BM
Kalkınma Programı) gibi ilgili uluslararası kuruluşlarla
etkin işbirliği kurma,
3. Halklararası İşbirliği
- Kültür
Türk toplumları arasındaki ortak noktaları daha
fazla keşfetmek ve beraberlik duygusunu zenginleştirmek
için Üye Devletlerin ilgili kurumları
tarafından ortak sosyal, kültürel ve eğitsel
faaliyetler geliştirme,
Türk Dünyasının kültürel mirasının ortak bir
listesini hazırlama, bu kültürel mirası koruma
ve Türk Dünyasının kültürel mirasının geldiği
ülkelere geri gönderilmesi için ortak eylemde
bulunma,
UNESCO’nun İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel
Mirasının Temsili Listesine aday gösterilmesi
için Üye Devletlerin ilgili kurumları ve
Türk İşbirliği Kuruluşları arasında güçlü bir
koordinasyon ve işbirliği sağlama,
En önde gelen bilim adamlarının, şairlerin,
düşünürlerin ve sanatçıların ortak Türk mirasını
geliştirme ve Üye Devletlerin geleneklerini,
göreneklerini, folklorunu ve Türk dünyasının
kültürlerarası diyalogdaki rolünü besleme,
Halklarımızı bir araya getirmek için her yıl ortak
film festivalleri ve müzik ile sanat etkinliklerinin
yanı sıra, diğer benzer kültürel aktiviteler
düzenleme,
- Eğitim ve Bilim
Üye Devletler arasında yüksek öğretim alanında
daha iyi işbirliği için müfredat ve kredi
sistemini uyumlu hale getirme ve Üye Devletlerde diplomaların ve akademik niteliklerin tanınmasında
işbirliği teşvik etme,
Yenilikçi öğrenme yöntemlerinden, eleştirel
düşünceden ve teknolojinin pratik kullanımından
faydalanarak Üye Devletlerdeki eğitim
sistemlerinin uluslararası standartları uyarınca
daha da geliştirilmesinde katkı sağlama,
Ortak Türk tarihi, kültürü, dili, edebiyatı ve
coğrafyası ile ilgili bilimsel ve analitik araştırmaları
yoğunlaştırma ve Üye Devletlerdeki
okul müfredatlarında bu konulara ilişkin olarak
yer alan seçmeli dersleri destekleme,
Orhun Süreci Değişim Programı aracılığıyla
Türk Yükseköğretim Alanı’nı tamamıyla işlevsel
hale getirme ve Türk Üniversiteleri Birliği’ni
(TÜRKÜNİB) öncü işbirliği mekanizması haline
getirme,
Eşleştirme programları dahil olmak üzere ortak
politikalar ve araçlar vasıtasıyla öğrencilerin,
araştırmacıların ve akademisyenlerin hareketliliğini
artırma,
Genç öğrencilerin ilgisini daha fazla çekmek
için, ortak Türk tarihi, coğrafyası, edebiyatı,
değerleri, kültürü ve gelenekleri üzerine yaratıcı
ve modern tekniklerle eğitici videolar hazırlama,
Akademisyenler, araştırmacılar ve öğrenciler
için ulaşılabilir bilimsel yayın verileri geliştirme
ve Üye Devletlerin bilimsel dergileri için ortak
bir uluslararası dizin oluşturma,
Girişimcilik ve mesleki eğitim konularında en
iyi uygulamaları paylaşma ve bu doğrultuda
bilgi ve becerilerin artırılmasına yönelik ortak
projelerin gerçekleştirilmesine yönelik fırsatları
araştırma,
Ortak temel, pratik, yenilikçi ve başlangıç projelerinin
hayata geçirilmesini destekleme,
Ortak yenilikçi ekosistem geliştirme, Üye Devletler
arasında teknoloji transferini destekleme
ve bilimsel sonuçların ticarileştirilmesini teşvik
etme, (Kabul edildi)
Uluslararası belgelere uygun olarak etkin fikri
mülkiyetin korumasını ortaklaşa teşvik etme,
Ortak çevrimiçi açık erişimli bir Türk Dünyası
ansiklopedisi oluşturma,
Düşünce kuruluşları arasında işbirliğini hızlandırma
ve “Türk Dünyası Düşünce Kuruluşları
Ağı” kurma,
- Gençlik ve Spor
Üye Devletlerde gençliğin etkinliğini arttırarak,
aralarındaki işbirliğini ve koordinasyonu geliştirmek
ve girişimcilik gibi becerilerini artırmak
için özel olarak hazırlanmış projeler yürütme,
Türk Dünyası toplumlarını daha da yakınlaştırmak
için sporun birleştirici gücünden yararlanmak
amacıyla sporun farklı alanlarında
çeşitli turnuvalar, şampiyonalar ve etkinlikler
düzenleme,
Mevcut Gençlik Platformu’nu, Gençlik STK’larını
bir araya getiren bir şemsiye olarak kurumsallaştırma
ve işletme, Türk Üniversite Oyunları,
Genç Liderler Forumu, Genç
Girişimciler Forumu gibi gençlik ve spor girişimleri,
gençlik kampları ve festivallerinin de
sürdürülebilirliğini sağlama,
Üye Devletlerin gençlik ve etno-spor platformları
ile bu alanlara göre uyarlanmış ilgili bölgesel
ve uluslararası girişimler arasında bağlantı
oluşturma,
Kırgız Cumhuriyeti’nin başlattığı ve kurduğu
Dünya Göçebe Oyunları Organizasyonu’nu
kurumsallaştırma ve Türk halklarının tarihi kültürel
mirasını tüm dünyaya göstermek amacıyla
bir dünya markasına dönüştürme,
- Diaspora
Kaynak ülkeleri diasporanın toplumsal hayata
ve yatırımlara katılımı için stratejik bir çerçeve
geliştirme,
Akademik diasporayı Türk Dünyasındaki yüksek
öğretim ve bilim kurumlarına destek olmak
için harekete geçirme ve dünya genelindeki
diaspora akademisyenleri arasındaki bağları
güçlendirme,
Türk diasporası topluluklarının, Türk Devletleri
Teşkilatı’nın ilgili proje ve programlarına aktif
katılımını sağlama,- Enformasyon ve Medya
Türk işbirliğinin avantajlarını göstermek ve
vatandaşları kardeş toplumlar ve diğerleriyle
daha yakın etkileşime teşvik etmek için Üye
Devletlerin vatandaşları arasında ortak değerler,
gelenekler, tarih ve dayanışma konusunda
farkındalığı artırmak üzere yükselen ve gelişen
medyadan faydalanma,
Üye Devletlerin kamu ve özel medya kuruluşları
arasındaki işbirliğini pekiştirme,
Yeni medya ortaklıkları kurma, medya profesyonellerinin
hareketliliğini artırma ve medya
inovasyonuna ve kaliteli gazeteciliğe uygun
bir ortam yaratma,
Daha büyük bir etki yaratmak için işbirliği, inovasyon
politikası ve ağ oluşturmak amacıyla,
Türk Dünyası genelindeki Ar-Ge enstitüleri ve
prodüksiyon şirketlerinde yayıncılar, medya
prodüksiyon şirketleri, içerik yaratıcıları, yeni
girişimcilerdenoluşan bir merkez oluşturma,
Üye Devletlerin ortak özelliklerini, kolektif tarihini
ve ortak değerlerini yansıtan film, dizi,
belgesel, çizgi film ve ses materyallerinin üretimini
destekleme,
- Sivil Toplum Kuruluşları ile İşbirliği
Üye Devletler arasındaki diyalogu güçlendirmek
maksadıyla sivil toplum kuruluşlarının
(STK’lar) ağ kurması ve ortak çalışması için ortam
sağlama ve kendi ülkelerinin sosyoekonomik
ve siyasi kalkınmalarına aktif katılımlarını
sağlama,
Ortak değerleri geliştirmek, diyalogu ve anlayışı
teşvik etmek ve bölgedeki halklararası
iletişimi artırmak için, sivil toplumları Türk Devletleri
Teşkilatı ve TÜRKPA, TÜRKSOY, Türk
Akademisi ve Türk Kültür ve Miras Vakfı gibi
diğer Türk İşbirliği Kuruluşları’nın faaliyetlerine
dahil etme,
4. Üçüncü Taraflarla İşbirliği
- Uluslararası Kuruluşlarla İşbirliği
Ortak yarar için proje bazlı ve sektörel ortaklıklar
geliştirme ve Türk Devletleri Teşkilatı’nın
güvenilir bir uluslararası aktör olarak görünürlüğünü
ve tesirini artırmak amacıyla uluslararası
ve bölgesel kuruluşların yanı sıra üçüncü
ülkelerle işbirliğini geliştirme,
BM ve organları, İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT),
Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT)
ve Asya’da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler
Konferansı (AİGK) ile kurumsal ilişkileri güçlendirmek
ve Avrupa Birliği (AB), Karadeniz
Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (KEİ), Ekonomik İşbirliği
Teşkilatı (EİT) ve Visegrad Grubu dahil,
ilgili bölgesel kuruluşlar ile yeni ortaklık ilişkileri
kurma,
2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi’ni
uygulamak ve Üye Devletlerde ve dünya genelinde
Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri’ne
ulaşmak için BM uzman kuruluşlarıyla ve diğer
ilgili paydaşlarla ortak projeleri hayata geçirme,
Üye Devletlerin ortak çıkarlarını, diğer uluslararası
kuruluşlar nezdinde korumak için
yakın koordinasyon ve ortak faaliyette bulunma
- İnsani Konularda Yardım ve Kalkınma
Alanında İşbirliği
Üye Devletlerin kalkınma ihtiyaçlarını karşılamak
için bağışçı topluluklarla ilişkiler kurma,
Gelişmekte olan ülkelerde yoksulluğu önlemek
için Üye Devletlerin resmi kalkınma yardımını
ve kalkınma kredilerini kanalize etmek üzere
ortaklaşa harekete geçme
Donör topluluklarıyla düzenli bir diyalog başlatma
ve donör yardımında bölgesel bir bakış
açısı sağlama, böylece donör müdahalelerini
mümkün olduğunca 2040 Vizyonu kapsamında
belirlenen ihtiyaçlar ve önceliklerle uyumlu
hale getirme,
Küresel Güney ile dayanışmayı artırma ve Güney
ülkelerinin ve halklarının refahı, ulusal ve
kolektif yeterlilikleri ve Sürdürülebilir Kalkınma
için 2030 Gündemi’nin gerçekleştirilmesi
amacıyla Güney-Güney işbirliğine ve üçlü işbirliğine
katkıda bulunma,
Teknik veya ekonomik bilgi ve gerekli becerilerin
paylaşımına imkan sağlarken, kalkınma
ihtiyacı olan ülkeleri çözümlere sahip olan Üye
Devletlerle ilişkilendirmek için ortak projeler
gerçekleştirme.
