“TÜRKMEN BİLGESİ YUSUF AZMUN’A ARMAĞAN”


 01 Eylül 2023


    Türkmen Türkçesi ve edebiyatı alanında öğrencilik hayatından beri çeşitli çalışmalar yapmış ve yapmaya devam eden, 4 dilde yayınları olan, Türkmenistan'ın en büyük devlet ödülü olan Mahdumkulu Edebiyat devlet ödülüne, Türkiye'de de Türk Dil Kurumu ödülüne layık görülmüş Türkmen Dili ve edebiyatının yaşayan efsanesi Yusuf Azmun için 83. yaşı sebebiyle Erdem Uçar ve Yunus Emre Tansü editörlüğünde 53 yazarın hazırladığı “Türkmen Bilgesi Yusuf Azmun’a Armağan” kitabı 2022 yılının Temmuz  ayında İKSAD yayınları tarafından yayımlanmıştır. 

       Kitap; sözbaşı, Yusuf Azmun’un otobiyografisi, Yusuf Azmun’un eserlerinin listesi, fotoğraf albümü, hakkında yazılanlar ve armağan yazıları bölümlerinden oluşmaktadır.   

    Kitabın giriş kısmında Yusuf Azmun’un kendi anlatımıyla hayat hikayesine şu şekilde yer verilmiştir.“4 Şubat 1939’da İran’ın Kuzeydoğusunda Türkmenlerin yaşadığı Gonbed-e Kâvūs’ta doğmuşum. Çocukluğumdan beri dil ve edebiyatla ilgileniyordum. Bulunduğum yerde edebiyat bölümü olmadığı için liseyi tabi’iyat bölümünde okudum. Gonbed-e Kâvūs’ta lisenin son sınıfı açılmadığı için liseyi Tahran’da Mervî lisesinde bitirdim (1958). Amerika’ya giderek Seattle’deki University of Washington’a bağlı olan Weatchee Valley College’e girdim (1961). İngiliz Filolojisi ağırlıklı dersler aldım. Mali sıkıntılardan dolayı eğitimime Amerika’da devam edemedim, Türkiye’ye geldim. ABD’de Tükbilimci Omeljan Pritsak, İstanbul’a geldiğimde de Türkbilimci Reşit Rahmeti Arat ile tanıştım. İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünün sınavını kazandım. Arat, Türkmen dili ve edebiyatı konusunda bana ayrı değer veriyor, kimi geceler geç saatlere dek birlikte araştırmalar yapıyorduk. Daha öğrenciyken Türkmen dili ve edebiyatı üzerine makalelerim yayımlandı. Arat’ın vefat ettiği günden önceki gece de Arat’la birlikteydim (28 Kasım 1964). 1974’te Ankara’da DTCF Fars Dili ve Edebiyatı bölümünde yabancı uzman olarak işe girdim, aynı yıl Türkmen Dili Ses Bilgisi üzerine kitabım yayımlandı. Doktora tezimi Mağtımgulı Divanı’nın dili üzerine hazırladım. DTCF’de çalışırken akşamları TRT’nin yurt dışı yayınlarında Farsça bölümünde spiker-prodüktör olarak çalıştım. Türk Dil Kurumu’nda Özleştirme Kılavuzu adlı kitabı hazırladım. 1981’de BBC World Service’in Monitoring bölümünde dilci olarak çalışmak üzere İngiltere’ye gittim, Oxford Üniversitesinde Türkmence dersler verdim. Uzun yıllar çalıştığım BBC’den emekli olunca, Kuzey Kıbrıs’ta Lefke Avrupa Üniversitesi (2000-2008) ile Girne Amerikan Üniversitesinde (2008-2012) Türk Dili ve Edebiyatı dersleri verdim. 2012’de çocuklarımın yanında yaşamak için ABD’ye yerleştim. İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümü öğrencisiyken tanıştığım sınıf arkadaşım Güzin ile evliyim. Türkmen dili sözvarlığı, Türkmen ozanı Mağdumguli (Mahtumkulu) üzerine dört dilde kitap, bilimsel yazılar yayımladım. Türkmenistan ile İngiltere’de çok sayıda kültür dernekleri kurdum, Mahtumkulu ve Yesevî’nin şiirlerini kitap şeklinde ilk kez ben İngilizceye çevirdim. Öğrencilik yıllarımda makalelerim yayınlandı; dört dilde yayınlarım var. Ünlü Kırgız yazarı Cengiz Aytmatov ile uzun arkadaşlığım oldu.”  Yusuf Azmun kısa hayat hikayesinde doğduğu yere, okuduğu okullara ve yaptığı çalışmalara yer vermiştir. Emekli olduktan sonra ise iki oğlu ve torunlarının Amerika’da yaşamaları sebebiyle Amerika’ya taşınır ve hayatına orada devam eder. Emekli olduktan sonra daha çok çalışma imkânı bulduğunu söyleyen Azmun kitap ve makale yazmaya devam eder. 

    Yusuf Azmun’un “Eserlerinin Listesi”nin verildiği bölüm “Uluslararası Kitaplar/ Kitap Bölümleri, Ulusal Kitaplar, Diğer Yayınlar, Türkmenistan’da Basılan Makaleler (Türkmence), Sunumlar, Bilimsel Katkılar, Ödüller, Bilimsel 

Bu yazı Kardeş Kalemler dergisinin 201. sayısında yer almaktadır. Derginin bu sayısında yer alan tüm yazılara aşağıdaki bağlantı üzerinden ulaşabilirsiniz.
Kardeş Kalemler 201. Sayı