Logo
Light
Dark
System
 

Yetmiş Artı Yetmiş

  RAMIZ ASKER
 01 Ağustos 2019
Sosyal Medyada Paylaş

Aziz dostum Babahan Muhammed Şerif’in, 70 yaşı tamam olmuş. Ne çabuk geçmiş bunca yıl? Onun hayatında yaptığı çalışmalara bakınca anlıyorum ki; neredeyse iki tane 70 yıl gibi geçmiş.

Babahan 1 Mayıs 1949’da doğdu. 1971’de Taşkent Devlet Üniversitesi’ni, 1989’da Taşkent Yönetim ve Politoloji Enstitüsü’nü bitirdi. İki yüksek öğrenim görmüş bir yazar, araştırmacı ve tercümandır. Özbekistan Yazarlar Birliği üyesidir. Babahan çalışma hayatına ‘Muştum’ mizah dergisinde başladı. Arkasından ‘Taşkent Akşamı’ gazetesinde muhabir, ‘Özbekistan Yayınevi’nde şube müdürü, ‘Özbekistan Basın Bakanlığı’nda müsteşar, ‘Gafur Gulam Yayınevi’nde Genel Müdür, ‘Golos Uzbekistana’ gazetesinde genel yayın yönetmeni, Özbekistan Cumhurbaşkanına bağlı ‘Devlet ve Cemiyet Düzeni Akademisi Yayınevi’nde müdür ve en son ‘Musiki’ yayınevinde müdür görevlerinde bulundu.

Babahan Şerif, bir çok ilklere imza attı. Özbekistan’da ilk defa yayımlanan Türkçe-Özbekçe sözlük hazırladı. Özbekistan Milli Ansiklopedisi’ndeki kapsamlı ‘Türkiye’ makalesini yazdı. Özbekistan basınında Türkiye, Azerbaycan, Irak, İran basınında Özbek yazar ve sanatçıları hakkında makaleler yazdı. Türkiye, KKTC, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan, Makedonya, Rusya, Güney Kore ve başka ülkelerde düzenlenen uluslararası sempozyumlara katıldı.

Babahan Şerif, tanınmış ve çok yetenekli bir tercümandır. Çevirmiş olduğu eserlerin nicelik ve niteliği kuvvetlidir. Türk edebiyatının usta yazarlarının güzel eserlerini Özbekçe’ye aktarmıştır. Çevirilerinde Reşat Nuri Güntekin’in yapıtları önemli yer tutmaktadır. Yazarın dört romanı; Yaprak Dökümü, Kan Davası, Bir Kadın Düşmanı ve Ateş Gecesi’ ni çevimiş, Özbek okurlar bu eşsiz müellifin güzel eserleriyle tanışmıştır. Yavuz Bahadıroğlu’nun kaleminden çıkan nefis romanlar; Buhara Yanıyor, Elveda Buhara ve Malazgirt’te Bir Cuma Sabahı, Selahattin Eyyubi usta çevirisi ile Özbek okurlara sunulmuştur. Suat Derviş’in ünlü Fosforlu Cevriye romanı ve İsmail Bozkurt’un Mangal romanı da tercümanın edebi şeceatini gözler önüne sermiştir. Ömer Seyfettin, Necip Fazıl Kısakürek, Ali Nesim, Yakup Ömeroğlu ve Osman Çeviksoy’un hikâyelerini de Özbekçe’ye özenle aktarmıştır. Yine Klasik Türk Edebiyatından Karacaoğlan’ın ve Yunus Emre’nin, Çağdaş Türk şairlerinden Yahya Akengin, Metin Turan ve Aslan Bayır’ın şiirlerini de aynı ustalıkla Özbekçe’ye çevirmiştir.

Muhyi Gülşeni’nin Raşahat-ı Muhyi eserini ve Aydın Taneri’nin Celalettin Harezmşah ve Zamanı adlı araştırmasını okurlar büyük ilgiyle karşılamışlardır. Babahan Muhammed Şerif Türkçe’den Özbekçe’ye, Özbekçe’den Türkçe’ye çeviriler alanında bir ekol kurmuştur diyebiliriz. Babahan’ın çeviri yöntemi, olaya özgün ve yaratıcı yaklaşımı bu alanın ünlü çevirmenleri Ali Akbaş, Ahsen Batur, Şuayip Karakaş, Mirvali Azam, Hikayet Mahmudova, Tahir Kahhar, Zilale Açilova, Abdukadir Zahidi, Lale Aminova gibi üstatların da takdirlerini kazanmış, edebi çevrelerce beğeni toplamıştır.

Değerli dostum Babahan Şerif, Azerbaycan Türkçesi’nden de Özbekçe’ye altı eser çevirmiştir. Bunlar; Anar’ın Gözboncuğu romanı, Adil Cemil’in şiirleri, Elmira Ahundova’nın Heydar Aliyev trilojisi, Pervin’in hikâyeler mecmuası, Pr. Dr. Ali Hasanov’un Jeopolitika kitabı, Oleg Kuznetsov’un Karabağ Çatışması Üzerine Gerçekler adlı araştırmasıdır. Babahan, Türkmen edebiyatından ünlü şair Oraz Yağmur’un Değirmen Taşı adlı şiir kitabını da aynı ilhamla çevirmiştir.

Babahan’ın yetmişinci yaşına özel olarak “Azerbaycan Yazarlar Birliği” bir sürpriz sunmuştur. Azerbaycan edebiyatına ve Özbekistan- Azerbaycan edebi ilişkilerine katkılarından dolayı Babahan Muhammed Şerif’e yüksek derecedeki “Rasül Rıza Ödülü” sunulmuştur.

Babahan Şerif’in başka bir güzel özelliği de Özbekçe’den Türkçe’ye de çeviriler yapmasıdır. Bu daha çok poetik örnekleri kapsar. Babahan Bey bugüne değin modern Özbek şiirinin Çolpan, Aybek, Aman Metcan, Hasiyet Rustamova gibi ünlü temsilcilerinin şiirlerini defalarca Güncel Sanat ve Kardeş Kalemler dergilerinin sayfalarında Türkiye okurlarına sunmuş, onların beğenisini kazanmıştır. Özellikle “Orta Çağda Doğu’nun Büyük Alimleri ve Mütefekkirleri” adlı kitap, okurların beğenisini kazanmıştır.

Rusça’dan çevirdiği sekiz eser, meşhur Kolombiya yazarı Gabriel Garsia Markes’in ‘Büyükannenin Cenazesi’ adlı kitabı ve ünlü Sırp mizah yazarı Bronislav Nuşiç’in ‘Toplumun Evladı’ romanı Özbekistan’da ilgiyle karşılanmıştır.

Babahan Şerif, aynı zamanda tanınmış edebiyat tarihçisi ve eleştirmenidir. Onun kaleminden çıkan ‘Şair ve Toplum Adamı, Ateşli Sanatçı, Damlada Yansıyan Güneş, Özgürlük ve Maneviyat, Haktan Halka, Akıl Oyunları, Ben Giderim Aşkın Yoluna’ adlı eleştirel makaleleri Özbek edebiyatının bazı sorunlarını inceleme ve yazarların sanatını araştırma bakımından bir hayli ilginçtir. Babahan, beş yüzden fazla ilmi makaleler yazmıştır. Onların bir çoğunda Türk Dünyasını kalkındırmaya katkıda bulunan önder münevverlerin hayatı anlatılmış, eserleri tahlil ve teşvik edilmiştir.

Onun yurt dışında (Türkiye, Azerbaycan, Türkmenistan, Irak, İran, Kore, KKTC vb.) yayımlanan makalelerinden bazıları şunlardır:

 

• Hüseyin Cavit’in Eserlerinde Adalet Kavramı

• Maksut Şeyhzade: Şair, Dram Yazarı ve Araştırmacı

• Adil Yakubov Eserlerinde Adalet Konusu

• Muhammed Bayram Han: Aşk Şarkıcısı

• Türk Edebiyatında Toplum ve İnsan Kavramı

• XX. Yüzyıl Özbek Şiirinde Bahar

• Özbek Şiirinde Sonbahar

• Bir Özbek Aydını: Tahir Kahhar

• Hakikatin Azaplı Yolu

• Sovyet ve Müstakillik Dönemlerinde Özbekistan’da İnsan Özgürlüğü ve Maneviyat

 

Babahan Şerif, Özbek basınında özellikle Kitap Dünyası Gazetesi’nde ünlü Azerbaycan yazarı Anar’la, Yunus Oğuz’la, Pr. Dr. Ramiz Asker’le ve bir çok edebiyat ve sanat adamıyla mülâkatlar yapmıştır.

Değerli ve yorulmaz dostum Babahan Şerif’in Türk lehçelerinin öğrenilmesini kolaylaştıran bazı kitaplarını, özellikle Türkçe Konuşalım, Özbekçe Konuşalım, Türkçe-Özbekçe Konuşma Kılavuzu, Özbekçe-Azerbaycanca Lûgatı eserlerini de vurgulamak gereklidir. Bu eserler, paha biçilemez hizmetlerdir. Ayrıca Babahan Muhammed Şerif, Uluslararası Kaşgarlı Mahmud, Karacaoğlan, TÜRKSOY, Türk Dünyasına Hizmet ve Azerbaycan’ın Yakın Dostu ödüllerine lâyık görülmüştür.

Sevgili meslektaşım ve dostum Babahan Şerif’I, doğumunun 70. yıldönümü dolayısıyla Bakü’de ve Azerbaycan’da onu tanıyan ve seven dostları adına içtenlikle kutlar, sağlıklı, uzun bir hayat ve Türk Dünyasının mutlu yarınları için çalışmalarında daha büyük başarılar dilerim.

Bu yazı Kardeş Kalemler dergisinin 152. sayısında yer almaktadır. Derginin bu sayısında yer alan tüm yazılara aşağıdaki bağlantı üzerinden ulaşabilirsiniz.
Kardeş Kalemler 152. Sayı
Satın Al