Ekrem Arıkoğlu[1]
Avrasya Yazarlar Birliğinin 2006 yılında kuruluşundan itibaren sevgili kardeşim Dr.Yakup Ömeroğlu’nun isteğiyle bazı dönemlerde yönetim kurulunda bulundum. 2012 yılında Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesine çalışmaya gittiğimde bazı arkadaşlarımla birlikte Kırgızca-Türkçe Sözlük Yazma Projesini başlattık. Yaklaşık 3 yıllık çalışmanın sonunda sözlüğümüz bitti ve basıma hazır hale geldi. AYB başkanı, kardeşim Dr. Yakup Ömeroğlu sözlüğü Bengü Yayınlarından çıkaralım teklifinde bulundu. Fakat üniversitemizin rektörü Prof. Dr. Sebahattin Balcı, çalışmanın üniversitenin prestij eseri olduğunu ve öncelikle kendilerinin yayımlamak istediğini belirtti. Nitekim eser 2017 yılında Kırgızistan’da 2 cilt 2235 sayfalık hacimli bir eser olarak basıldı. Aradan bir yıllık bir süre geçtikten sonra Y. Ömeroğlu esere Türkiye’den ulaşmanın zorluğunu dile getirerek Türkiye’de basılması için rektör hocadan yeniden ricada bulundu. Yakup Beyi çok seven Sebahattin Bey onu kıramayarak Türkiye’de Avrasya Yazarlar Birliği Bengü yayınları tarafından sözlüğün çıkarılmasına izin verdi. 2018 yılında Kırgızca-Türkçe Sözlük, Bengü yayınları tarafından yayımlandı. AYB daha önce bu hacimdeki bir eser basmamıştı.
Eserin yayımlanmasından sonra Türkiye’de eserin bir de tanıtım toplantısını yapalım diye düşündük. Gazi Üniversitesindeki tanıtım toplantısına sözlüğün Kırgızistan’daki yazarlarından Cıldız Alimova ve Rahat Askarova arkadaşlarımızı da davet ettik. Önce bir kurumdan destek alabileceğini söylemişti Yakup Bey bana. Toplantıdan sonra destek alamadığını ve arkadaşlarımızın bilet paralarını cebinden karşıladığını öğrendim. Toplantıya Kırgızistan’dan gelen arkadaşlarımızla birlikte Türklük biliminin aksakalları Prof. Dr. Ahmet B. Ercilasun ve Prof. Dr. Tuncer Gülensoy hocalarım da katıldılar ve esere övgülerde bulundular. Eserin hacmi dolayısıyla baskı çok pahalıya mal oldu ve istediğimiz kalitede olamadı.
Ben Yakup kardeşime eseri Türk Dil Kurumuna verelim de klasik bir sözlük baskısı olsun diye ricada bulundum. Beni kırmadı. Eseri TDK’ye verdik ve üçüncü baskısı da 2023 yılında Türk Dil Kurumu tarafından yapılmış oldu.
Bu sözlük macerası devam ederken TRT radyo ve televizyonlarında Türk lehçeleri ve sözlük konularını içeren birkaç program da yaptık. Programlarda sözlük çalışmalarının Türk dünyası için öneminden bahsediyorduk. Bu programları ve benim daha önceki sözlük çalışmalarımı bilen sevgili Yakup Ömeroğlu, ben 2021 yılında ikinci kez Manas Üniversitesine gittiğimde ikinci bir teklifte bulundu.
Madem Tuva, Hakas ve Kırgız lehçelerinin sözlüklerini yazmıştım, Kazakça- Türkçe Sözlük de yazabilir miydim? Yakınımdaki çalışkan genç arkadaşlarımla konuştum. Onlar da yazabileceğimizi söylediler. Fakat bazı arkadaşlarımın işleri yoktu ve böyle bir işe yoğunlaşabilmeleri için harçlığa ihtiyaçları olacaktı. Yakup Beye böyle bir çalışmaya herhangi bir kurumdan proje desteği alıp alamayacağımızı sordum. O da Ahmet Yesevi Üniversitesi Mütevelli Heyeti Başkanı Prof. Dr. Muhittin Şimşek hocamızla görüşmüş. Yakup Bey “Açıklamalı Kazakça-Türkçe Sözlük Yazım Projesi” adıyla projeyi hazırlayarak Üniversiteye sunmuş. Avrasya Yazarlar Birliği ve Ahmet Yesevi Üniversitesinin ortak Açıklamalı Kazakça-Türkçe Sözlük Yazım Projesi bu şekilde başlamış oldu. Projenin yöneticiliğini Yakup kardeşim yürütücülüğünü ben üstlenmiş oldum. 2021 yılında başlayan proje 2025 yılında tamamlandı. Arkadaşlarımla birlikte yaklaşık 155 bin kelimelik madde başı bulunan Açıklamalı Kazakça-Türkçe Sözlük Projesi bitti ama bu proje için çok heyecanlanan ve bitirilmesini dört gözle bekleyen kardeşim Dr. Yakup Ömeroğlu’nu eserin çıkışını göremeden sonsuz yolculuğuna uğurladık. 2026 yılında basılmasını beklediğimiz eseri Yakup kardeşim eline alamadı ama biliyoruz ki bu eser onun çabaları ve projesiyle gün yüzü görmüş olacak. Proje sırasında gerek Yakup kardeşim ve gerekse ben ciddî sıkıntılarla karşı karşıya kaldık. Eser çıkınca bu sıkıntılarımızı unutmuş olacağız ve onun ruhu da bu eserin gün yüzü görmesinden mutlu olacaktır.
Gerek Kırgızca-Türkçe Sözlük’ün ve gerekse Kazakça-Türkçe Sözlük projesinin hayata geçirilmesi sırasında bu tür eserlerin ne kadar emek gerektirdiğine şahit oldum. Yakup Bey ömründen ömür veriyordu ama uzlaşıcı tavrıyla zorlukları bir şekilde aşıyordu. Zorluklar aşılınca da müthiş keyif alıyordu. Kaybından önceki son iftar yemeği toplantımızda Kazakça-Türkçe Sözlük projesinden bahsetmiş ve heyecanla eserin gün yüzüne çıkmasını beklediğini belirtmişti. Eser çıkınca kutlamasını ve tanıtımını yapacaktık. Dünya yalan nasip değilmiş. Ama ben ve arkadaşlarım onun heyecanını unutmadan eseri bitirdik ve basılmasını dört gözle bekliyoruz. Yakup Beyin göçünden sonra AYB başkanı olan sevgili Ufuk Tuzman kardeşim de projeyi desteklemeye devam etti. Eser AYB’nin Türk dünyasına yüzlerce hizmetinden biri olacak, inanıyoruz ki önemli eserlerden biri olacak. Yakup kardeşime rahmet dileklerimi ve Türk Dünyasına harcanan bir ömür için şükranlarımı sunuyorum. Kendi gitti fakat kurduğu AYB başladığı hizmetleri devam ettiriyor. Gidenlere rahmet kalanlara sağlık olsun.
[1] Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, ÇTLE Bölümü, ekrem.arikoglu@hbv.edu.tr
