Eski Sovyetler Birliği döneminde oluşan ortak edebiyat içerisinde Ukrayna edebiyatı önemli bir yere sahipti. Özellikle şiir alanında önde gelen birçok şair bulunmaktadır. Bunlar, Taras Şevçenko, Grigorıy Skovoroda, Ivan Kotlyarevskıy, Panteleymon Kulış, Ivan Franko, Agatangel Krımskıy, Vasıl Suhomlınskıy, Lina Kostenko, Vasil Simonenko, Vasıl Stus, Pavel Movçan, Vasıl Kuybida vd. Bunların arasında modern şiirde Vasıl Kuybida şiirsel yaratıcılığı ile Ukrayna edebiyatında önemli bir yere sahiptir.
Vasıl Kuybida 5 Mayıs 1958 yılında Rusya Federasyonu sınırlarında bulunan Inta Komi şehrinde dünya gelmiştir. Aylesi, Stalin rejimi döneminde siyasi mahküm olarak sürgüne gönderilmiş ve bir süre hapishane ve kamplarda kaldıktan sonra bu şehre yerleştirilmiştir. Kendisi, Ukrayna bağımsızlığı için mücadelelerini veren bir aileden gelmektedir.
Vasıl Kuybida, kamu yönetimi doktoru, fizik, matematik ve hukuk bilim alanlarında profesör, Ukrayna Onurlu Avukatı, Ukrayna İnşaat Akademisi’nin aktif üyesi, Uluslararası Siyasi Yönetim Akademisi (Gürcistan) akademisyeni; M. Lısenko adına Uluslararası Personel Akademisi’nin, Lviv Ulusal Müzik Akademisi’nin fahri profesörü; Ukrayna Özgür Üniversitesi (Münih), I. Franka Lviv Ulusal Üniversitesi, Lviv Sanat Akademisi’nin fahri doktoru; Sosyo-Ekonomik Yüksek Okul (Varşova) profesörü, Lanjou Üniversitesi (Çin, Lanjou) misafir profesörü. Ukrayna Ulusal Yazarlar Birliği üyesi ve Genel Sekreteri, Ukrayna Ulusal Gazeteciler Birliği Üyesi. Vasıl Kuybida, Turuncu Devrim ve Onur Devrimi’nin aktif bir katılımcısıdır. Turuncu Devrim karargahının üyesi (Meydan’ın konuşlandırılmasından ve işleyişinden sorumlu), Onur Devrimi sırasında Meydan Konseyi'nin bir üyesidi.Tüm Ukrayna Kamu Yönetimi Yüksek Lisans Derneği Başkanı.
Yaklaşık 350 bilimsel ve popüler yazısı bulunmaktadır. 14 şiir kitabın ve yaklaşık 90 şarkı sözünün yazarıdır. Eserleri Lehçe, Bulgarca, İngilizce, Fransızca, Japonca, Ermenice ve Rusça vd. diğer dillere tercüme edilmiştir. Vasıl Kuybida birçok ünlü ulusal ve uluslararası edebiyat ödülünün sahibidir.
Elinizde tuttuğunuz kitap Vasıl Kuybida’nın şiirlerinden oluşmaktadır. Bu eser üç bölümden oluşmaktadır: İzler, Renkli Sessizlik ve Yaralı Zaman. Bu üç bölüm toplam 145 şiirden oluşmaktadır.
Vasıl Kuybida’nın şiirleri derin, felsefi, elit anlamlar içerirken, aynı zamanda okuycuya yakın ve anlaşılırdır. Şiirin konusu Ukrayna halkının dünya görüşünü, yeryüzündeki yerini, misyonunu içermektedir. Şiirleri çeşitli kültürlere aşina olup, aynı zamanda Ukrayna topraklarında sağlam bir şekilde duran çok yönlü ve derin bir karaktere tanıklık etmektedir.
Şiirler serbest şiir kanonlarına uygun yazılırken, verlibre ve kanonik kıtaları da içermektedir. Şairin şiirlerinde aynı zamanda semboller, idiomlar, aforizmler de kullanılmıştır. Örneğin ‘Konuş!’ adlı şiirinde Çumatski Şlyah (Çumatsi Yolu) Ukrayna edebiyatında bir sembol şeklindedir, bundan dolayı şiirin çevirisinde orijinal şekilde verilip aşağıda açıklaması yapılmıştır.
Konuş!............
...................
Kelimelerin sonsuz yörüngesi
reenkarnasyon uzayında ağırlaşır
düşlerin çekiciliğine doğru,
buna Çumatski yolu[1]denir.
Ruhundaki galaksiyi sonsuzadek genişleterek -
Yıldızları takip et
Ve.... konuş!.
Yaşamın gerçeklerini görmek için geleceğe dalmak veya gerçek dışı aramak anlamsızdır. Hayatın her anını bu ‘çağ’ içinde yaşamak gereklidir şairin düşüncesine göre:
Onun gölgesine yetişemiyorum.
Biraz daha ve karanlığa karışacak.
Ve sonra hangi kelimelerle açıklayayım
neredeydim,
ve nasıldır
bu ÇAĞ.
Bir taraftan dünyadaki değerler, ona verilen kıymet, yapılan olumlu veya olumsuz ‘yatırımlar’, diğer traftan ise insanoğlunun yer yüzündeki misyonu bizleri tıpkı ‘Ne ekersen onu biçersin’ atasözü gibi düşündürmeye davet eder.. Şair de Bu dünya - bir çöplükse, o zaman en azından düşünmeye değer dizeleri ile gittikçe hem maddi hem de manevi olarak kirlenen dünyanın değerini değerlendirmemiz için uyarmaktadır.
Canlıları yaşatan en önemli unsur, sudur. Su konusunu şiirlerinde işleyen şair Vasıl Kuybida suyun farklı isimlerle adlandırıldığını dile getirmekte olsa da okuycuyu yine de düşündürmeye yönlendirir ve ona sorduğu soruya cevap bekler:
Farklı isimlerle bildiğim su
Bana farklı şekillerde akıyor,
Ve her defasında şaşırtıyor.
Yüzünü hayal etmeyi seviyorum.
Fakat, beni en çok şaşırtan şey -
Bana giden yolu hatırlama yeteneği.
Fakat, hala da algılayamıyorum
Kayadan çıkan
Suyun evrimi nedir?
Vasyl Kuybida, kendisini, taşan duygularını, karamsar reenkarnasyonları ve günlük hayatı şiirsel söze aktarıyor ve bu da her şiirin metnini benzersiz kılıyor. Şiirlerin bazıları doğa ile içi içe karışırken dünyayı bir ışık gibi kabul eden tabiatın ruhunu monologlar şeklinde düşünülebilecek lirik eskizler başarılı bir şekilde yeniden üretiliyor şairin kalemi ile:
Alacakaranlık, sen ise eğleniyorsun...
Duy sonbaharın ritimlerini!
Köşeler keskinleşir, izler sararır...
Daha yakından bak.
Görüyor musun?
Yapraklar değil, yaz uçup gidiyor.
.....................................
Güneş batıyor
Ufku renklendirerek.
Rüzgâr arkasından koşuyor,
Toprak, bulut, kuş uçuyor.
Sadece ben yıkılmadan duruyorum,
Sonbahara bakıyorum
kendimi görmüyorum,
Sadece hatırlıyorum
Gölün kıyısında durduğumu.
...................................................
Vasıl Kuybida şiirlerinde ruh, kalp ve yürek gibi kelimeleri bir anahtar sembol olarak sıkça kullanmaktadır. Şair, hatta bu sembolleri kullanırken şiirde yeni bir yaratıcılık yolu oluşturmaktadır. Metafizik yaklaşımı ile ruh ve sonsuzluğu birleştiren şair hayatın döngüsünde olan gerçekle hayalin arasındaki farkı ayırt edilmesini istemektedir:
Ruhlar ve yansımalar bir sonsuzluktur!
Imkansız olan ise
gerçekle hayali birbirinden ayırmak.
Peki, ruhum neyin yansımasıdır?
Yoksa o gerçek mi?
Yoksa zamanın hayali midir?
O zaman onun için besin nedir?
ekmek mi, tuz mu?
Vasyl Kuybida’nın şiirlerinin özü, dünyanın bireysel algısının devasa bir alanıdır, anlam ve çağrışımlarla dolu, benzersiz bir iç mimariye sahiptir. Yazarın metin inşası, kule imgeleri ve cümle yapısı, dağıtıcı çizgilerle dolu olan metaforlar, yükü hafifletici süslemelerin bir kombinasyonuna iner. Onun şiirinin poetik yapısını kavramak, tek kelimeyle imkansızdır. Çünkü bir şiirden diğerine geçerken kelimenin anlamsal çizgilerindeki düşünce ışığı değişir, böylece ifadeler daha önce bilinmeyen bir yön kazanır.
Bu kitabı oluşturan üçüncü bölümdeki şiirler, diğer ilk iki bölümdeki şiirlerden konu açısından farklıdır. Gerek yapı gerekse konu bakımından farklı olan bu bölümdeki şiirler şairin kendi halkına olan duygularını ve Ukrayna’nın bağımsızlığı için verdiği mücadeleyi dile getirmektedir. Halkı ile sürekli içi içe olan şair, kaleme almış olduğu konuları sadece kendi duygularını değil, halkın da sesini satırlarında yansıtmıştır. O, yeri geldiğinde halkı ile birlikte duşmana karşı öfke kusuyor, yeri geldiğinde ise kudret ve iradenin gücüne inanıyor:
Tanrım, bana öfkenin gücünü ver
Acımasızlığı çoğalt göğsümde,
Çünkü Ukraynam’da yanıyor her yer,
Sinsi insanlar onu ele geçirme hedefinde.
Kudret ver, irademizi güçlendir
Hedefimiz mücadele ve zaferdir,
Atalardan kalan nadas toprağa
İntikam kanını serpiştir.
Ukrayna’yı serbest, Eski Sovyet sisteminden ayırı, Rusya boyunduruğundan kurtulmuş olarak gören şair, işgal edilen toprakları da geri alıp vatanının bütünlüğünü savunmaktadır:
Tek duam güçlü savaşçı olmak,
Moskoviya’yı kovmaktır,
Donetsk, Luhansk, Kırım'ı geri almak
Karpatlar’a ise geri dönmektir.
Hakikatin, doğruluğun ve zaferin kendi toprağını cengaverce koruyan Ukrayna halkında olduğuna inananmaktadır şair. Ona göre, devletin bütünlüğü, aile çekirdeğinin oluşmasından başlamaktadır:
Sadık ol , bekle,
Evimize döneceğim
Yüreğini dinle
Benim biriciğim.
Savaş sona erecek
Hayır, yenilgiyle değil,
Bize mutluluk verecek
Masalımsı bir sevgi...........
Vasıl Kuybida’nın şiirleri hem yapı hem de konu bakımından Ukrayna edebiyatına bir yenilik katmıştır. Tabiat, ruh ve milliyetçilik gibi konular kitabın ana temasını oluşturmaktadır. Onun şiirleri modern Ukrayna edebiyatında tıpkı suyun üzerindeki izler gibidir.
Çumatski yolu -Samanyolu, bazen de Samanyolu, Galaksi, Tanrı'nın Yolu, güneş sisteminin de içinde bulunduğu sarmal bir galaksidir.
