Büşra Demir Yıldırım[1]
Dil Eğitimi ve Kültürel Çalışmalarda Disiplinler Arası Platformlar: UlakDil
Yapılan araştırmalar, dilin yalnızca bireysel bir yeti olmanın ötesinde, toplumsal ve kültürel bağlamlarda şekillenen çok boyutlu bir olgu olduğunu göstermektedir. Dil, bireyler arası etkileşimle gelişen, düşünceyi biçimlendiren ve aynı zamanda kültürel anlamlar taşıyan dinamik bir yapıya sahiptir. Bu yönüyle dil, farklı disiplinlerin ilgi alanına giren ve çeşitli perspektiflerden ele alınan kapsamlı bir inceleme alanı sunmaktadır. Dil olgusunun çok katmanlı yapısı dilin, toplumsal, kültürel ve bilişsel boyutlarıyla birlikte değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu nedenle çok yönlü inceleme yaklaşımının sürdürülmesi, dilin karmaşık doğasının daha derinlikli ve bütüncül biçimde anlaşılması açısından önem taşımaktadır.
Günümüz koşullarında bu çok boyutlu yaklaşımın daha da belirgin hâle geldiği görülmektedir. Son yıllarda yaşanan teknolojik gelişmeler, toplumsal ve kültürel dönüşümler, uluslararası etkileşimin artması, uluslararası öğrenci hareketlilikleri ve turizm gibi farklı dil öğrenme motivasyonlarının çeşitlenmesi ile birlikte üretken yapay zekâ uygulamalarının yaygınlaşması, dil eğitimi ve öğretiminin doğasını önemli ölçüde etkilemektedir. Bu gelişmeler, dil eğitimine yönelik çalışmaların daha kapsayıcı ve bütüncül bir bakış açısıyla ele alınmasını gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda, dil eğitimi alanında nitelikli bilgi üretimi; disiplinler arası etkileşimin artırılması ve bilimsel paylaşım ortamlarının güçlendirilmesiyle yakından ilişkilidir. Alanda üretilen bilginin sistemli biçimde paylaşılması ve tartışılmasını sağlayacak akademik platformlara duyulan ihtiyaç artmaktadır. Akademik dergiler ise alan yazınının gelişimini yönlendiren, güncel tartışmaları görünür kılan ve araştırmacılar arasındaki etkileşimi destekleyen temel mecralar olarak öne çıkmaktadır.
Dil eğitimi alanında yürütülen araştırmaların dilin kültürel, toplumsal, bilişsel ve iletişimsel boyutlarını kapsayacak biçimde çok yönlü ve disiplinler arası bir yaklaşımla ele alınmasına yönelik ihtiyaç doğrultusunda pek çok bilimsel dergi ortaya çıkmıştır. Söz konusu çok boyutlu araştırmaları bilimsel kamuoyuyla buluşturmak amacıyla yayın hayatına başlayan dergilerden biri de 2025 yılında yayımlanmaya başlayan Uluslararası Akademik Dil Eğitimi ve Kültürel Çalışmalar Dergisi (UlakDil)’dir. Dergi, dil eğitimi ve kültürel çalışmalar alanında disiplinler arası bir bakış açısını benimseyerek hem kuramsal hem de uygulamaya dönük bilimsel çalışmaları bir araya getirmeyi amaçlamaktadır.
UlakDil, Avrasya Yazarlar Birliği tarafından yayınlanan hakemli, çift taraflı kör hakemlik sürecini benimseyen ve açık erişimli bir dergidir. Dergi, dil eğitimi çatısı altında Türkçenin ana dili, yabancı dil ve ikinci dil olarak öğretimi ile iki dillilere ve Türk soylulara Türkçe öğretimini kültürel çalışmalar ekseninde ele alan bilimsel bir ortam sunmaktadır. Dergi, dil eğitimini kültürlerarası etkileşim bağlamında değerlendiren bütüncül bir anlayışı benimsemektedir. Derginin yayın politikası, disiplinler arası yaklaşımları teşvik eden ve dil öğretiminin güncel sorunlarına çözüm üretmeyi hedefleyen özgün bilimsel çalışmaları destekleme üzerine kuruludur. Bu bağlamda dergi; ana dili, yabancı dil ve ikinci dil öğretimi süreçlerinin planlanması, uygulanması, değerlendirilmesi ve geliştirilmesine yönelik çok boyutlu araştırmaları kapsayan geniş bir çerçeveye sahiptir. Özellikle dil öğretiminde karşılaşılan sorunlara çözüm önerileri sunan çalışmalar, çağdaş öğretim yöntem ve tekniklerini inceleyen araştırmalar, ölçme ve değerlendirme süreçlerini ele alan bilimsel metinler ve kültürel etkileşimi merkeze alan disiplinlerarası çalışmalar derginin öncelikli ilgi alanlarını oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra UlakDil, dil eğitimi alanını farklı disiplinlerle ilişkilendiren çalışmalara özel önem atfetmektedir. Toplumsal dilbilim, edebiyat eğitimi, sosyoloji, antropoloji, halk bilimi ve eğitim bilimleri gibi alanlarla birlikte, son yıllarda önem kazanan yapay zekâ uygulamaları ve dijital teknolojilerin dil öğretimine entegrasyonu gibi güncel konular da derginin kapsamına dâhildir. Bu çerçevede, Türkçenin öğretiminde yaşanan zorluklara yönelik çözüm önerilerinden, dil öğretiminde kullanılan yöntem ve teknikleri eleştirel bir bakış açısıyla inceleyen çalışmalara; Türk dili ve edebiyatı eğitimine ilişkin çağdaş uygulamalardan, karşılaştırmalı dil çalışmalarına kadar geniş bir yelpaze yer almakta, yurt dışında yaşayan Türk çocuklarına yönelik uygulamalı çalışmalar da öncelikli konular arasında bulunmaktadır. UlakDil, dil öğretimi alanına yenilikçi bakış açısı kazandıran çalışmaları desteklemektedir. Dijital bir dergi olarak yayın hayatına başlayan UlakDil’in yayın dili Türkçe ve İngilizce olup ulusal ve uluslararası araştırmacılara açık bir platform sunmaktadır. Bu yönüyle dergi, disiplinlerarası çalışmaları teşvik eden ve farklı akademik perspektifleri bir araya getiren bir yayın organı niteliği taşımaktadır.
Dergi, yılda iki kez (Haziran ve Aralık aylarında) yayımlanmakta olup araştırma makaleleri ve derleme çalışmalarına yer vermektedir. Yayın sürecinde şeffaflık ve akademik etik ilkeler doğrultusunda belirli başvuru ve değerlendirme koşulları aranmaktadır. Bu kapsamda yazarlardan; tüm yazarlar tarafından imzalanmış ve PDF formatında sisteme yüklenmiş Açık Erişim Yayım ve Lisans Sözleşmesi, makale başlığı ile yazar bilgileri ve gerekli beyanları içeren Başlık Sayfası ve kör hakemlik sürecine uygun şekilde yazar bilgileri çıkarılmış makale metni talep edilmektedir. Ayrıca, Turnitin, iThenticate veya eşdeğer bir yazılımdan alınmış ve benzerlik oranı %20’yi aşmayan Benzerlik Raporu başvuru dosyaları arasında yer almalıdır. İnsanlar üzerinden veri toplamanın söz konusu olduğu araştırmalar için etik kurul onayı zorunlu olup bu onay belgesinde kurul adı, tarih ve karar numarasının açıkça belirtilmesi gerekmektedir; kuramsal ve derleme türü çalışmalar için ise etik kurul onayı şartı aranmamaktadır.
UlakDil, bilimsel dürüstlüğü ve akademik etik ilkeleri temel değer olarak benimsemekte; bu doğrultuda intihale karşı toleranssız bir yaklaşım sergilemektedir. Dergiye gönderilen tüm çalışmalar, benzerlik tespit yazılımları aracılığıyla incelenmekte ve belirlenen eşik değerlerin üzerindeki benzerlik oranı tespit edildiğinde, özellikle çalışmanın özgün katkı sunduğu bölümlerde, değerlendirme süreci sonlandırılabilmektedir. Yazarlar, gönderdikleri çalışmaların özgün olduğunu, daha önce yayımlanmadığını ve başka bir yerde değerlendirme sürecinde bulunmadığını beyan etmekle yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan tüm kaynakların APA 7 kurallarına uygun biçimde belirtilmesi gerekmektedir. Editörler, hakemler tarafından bildirilen intihal şüphelerinde süreç askıya alınmakta; yayımlandıktan sonra tespit edilen etik ihlallerde ise ilgili çalışmalar dergi sisteminden kaldırılarak kamuoyuna duyurulmaktadır.
Kısaca UlakDil, akademik paylaşım kültürünü güçlendirmeyi, Türkçe öğretimi alanındaki bilgi birikimini zenginleştirmeyi ve ulusal/uluslararası düzeyde saygın bir yayın platformu oluşturmayı hedeflemektedir. Tarafsızlık, şeffaflık, etik ilkelere bağlılık ve sürekli gelişim gibi evrensel akademik değerleri esas alan dergi, alanında yetkin akademik kadrosu ve paydaşlarının katkılarıyla sürdürülebilir bir bilimsel üretim ortamı oluşturmayı amaçlamaktadır.
[1] Doktora Öğrencisi, Gazi Üniversitesi, e-posta: busrademir3837@gmail.com, ORCID: 0000-0003-0848-7055.
